Rzymskie wakacje 2026.

achernar51swiat :

Kolejny dzień pobytu w stolicy Italii poświęciliśmy na zwiedzanie Muzeów i Ogrodów Watykańskich.

Kolejka turystów przed wejściem do Muzeów Watykańskich (Musei Vaticani). Są to muzea publiczne Państwa Watykańskiego, powstałe ze zbiorów dzieł sztuki zgromadzonych przez poszczególnych papieży. Początki kolekcji związane są ze zbiorami dzieł zgromadzonych przez Sykstusa IV (1414-1484) i Juliusza II (1443-1513). Powiększone zostały podczas pontyfikatów kolejnych papieży. Są jednymi z najczęściej odwiedzanych muzeów świata. Muzea Watykańskie wywodzą swoje początki z odkrycia w 1506 roku w winnicy niedaleko bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie antycznej rzeźby Grupy Laokoona, którą zakupił Papież Juliusz II od właściciela winnicy, za rekomendacją Giuliano da Sangallo (1445-1516) i Michała Anioła (1475-1564), którzy pracowali w tym czasie dla papieża. Po zakupie rzeźby papież nakazał umieścić ją na wystawie publicznej w Watykanie. W tym samym roku papież przeniósł swoją prywatną kolekcję rzeźb na dziedziniec oktagonalny. Równocześnie trwała budowa, zaprojektowanego przez Donato Bramante (1444-1514), dziedzińca belwederskiego, wokół którego przez następne stulecia rozbudowywano kolejne części muzeów. Jeszcze za panowania Juliusza II doszło do zakupu kolejnej rzeźby która z czasem nabrała statusu jednego z najcenniejszych dzieł w kolekcji muzeów - pochodzącej najprawdopodobniej z II wieku n.e. rzeźby przedstawiającej Apollina, która ze względu na jej ustawienie w krużganku dziedzińca (obok grupy Laokoona) zyskała sławę jako Apollo Belwederski. Zbiory dzieł sztuki sukcesywnie powiększały się nawet pomimo katastrofalnego w skutkach dla miasta złupienia w 1527 roku. Muzea otwarto oficjalnie w roku 1757 za pontyfikatu papieża Benedykta XIV (1675-1758) jako Museum Christianum.

Przy makiecie przedstawiającej Watykan.

Gmach Pinakoteki Watykańskiej (Pinacoteca Vaticana) widziany od strony Ogrodów Watykańskich. Jest to oddział Muzeów Watykańskich , otwarty w obecnej siedzibie w 1932 roku, za pontyfikatu papieża Piusa XI (1857-1939). Tę siedzibę dla pinakoteki zaprojektował architekt Luca Beltrami (1854-1933). Jako lokalizację wybrano część XIX-wiecznego Ogrodu Kwadratowego (Giardino Quadrato) w północnej części Watykanu. Obecnie kolekcja pinakoteki obejmuje ok. 460 obrazów. Wśród nich znajdują się dzieła takich artystów jak Gentile da Fabriano (~1370-1427), Giotto di Bondone ~1266-1337), Simone Martini (~1284-1344), Fra Angelico (~1387-1455), Benozzo Gozzoli (1420~1497/1498), Melozzo da Forlì (~1438-1494), Marco Palmezzano (~1459-1539), Ercole de’ Roberti (~1450-1496), Lucas Cranach starszy (1472-1553), Niccolò di Liberatore (~1430-1502), Pietro Perugino (~1450-1523), Rafael Santi (1483-1520), Giovanni Bellini (~1427/1430-1516), Leonardo da Vinci (1452-1519), Tycjan (~1488/1490-1576), Paolo Veronese (1528-1588), Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610), Nicolas Poussin (1594-1665) i inni.

Budynki Muzeów Watykańskich widziane od strony Ogrodu Kwadratowego. Kompleks Muzeów Watykańskich składa się z 54 muzeów tematycznych, galerii, sal i komnat. Wśród nich warto wymienić: Muzeum Pio-Clementino - kolekcję rzeźb antycznych zgromadzoną przez Klemensa XIV (1705-1774) i Piusa VI (1717-1799). Wśród greckich i rzymskich rzeźb najbardziej znane są Apollo Belwederski, Grupa Laokoona i Tors Belwederski; Gregoriańskie Muzeum Etruskie i Muzeum Egipskie założone przez Grzegorza XVI (1765-1846); Muzeum Misyjno-Etnologiczne założone w 1925 roku przez Piusa XI (1857-1939); Muzeum Chiaramonti założone z inicjatywy Piusa VII (1742-1823) w 1807 roku i gromadzące kolekcję rzeźb antycznych powstałych w okresie od I wieku p.n.e. do III wieku. W licznych galeriach zgromadzone są zbiory arrasów, map i ksiąg. Do ciągu muzealnego zostały włączone Stanze, czyli pomieszczenia ozdobione freskami m.in. przez Rafaela oraz Kaplica Sykstyńska. W Sali Sobieskiego eksponowany jest obraz Jana Matejki (1838-1893) przedstawiający Jana III Sobieskiego (1629-1696) po zwycięstwie pod Wiedniem. Obraz został podarowany przez Jana Matejkę papieżowi Leonowi XIII (1810-1903) z okazji obchodów 200. rocznicy stoczenia zwycięskiej bitwy.

W Ogrodach Watykańskich (Giardini Vaticani). Jest to zespół ogrodowo-parkowy o powierzchni ok. 23 ha w Watykanie. Ogrody Watykańskie powstały w różnych okresach historii siedziby papieży. Okalają one budynki użyteczności publicznej i mieszkalne państwa-miasta. Od 2012 roku w ogrodach znajduje się 100 fontann, do których wodę doprowadza akwedukt zbudowany za papieża Pawła V (1552-1621). Ogrody Watykańskie nie były dostępne dla turystów zwiedzających Watykan aż do czasów Piusa XII (1876-1939).

Ogrody na Wzgórzu Watykańskim zostały założone przez papieża Mikołaja III (~1210/1220-1280) w 1279 roku. Za jego pontyfikatu istniał w pobliżu Bazyliki św. Piotra na Watykanie papieski dwór obronny, będący jedną z oficjalnych rezydencji. Nie była to jednak siedziba tak okazała jak średniowieczny Pałac Laterański. Mikołaj III wzniósł nową rezydencję na Watykanie, a przy niej urządził rozległe ogrody. Pierwsze ogrody papieskie składały się z sadów (pomerium), łąk (pratellum) oraz ogrodów w ścisłym tego słowa znaczeniu (viridarium). Ogrody zlokalizowane były w pobliżu wzgórza Sant’Egidio, gdzie dzisiaj wznosi się Palazzetto del Belvedere i krużganki Muzeów Watykańskich.

Papież Innocenty VIII (1432-1492) zlecił architektowi Antoniemu del Pollaiolo (~1429/1432-1498) wybudowanie letniej rezydencji, tzw. Palazzetto del Belvedere. Z biegiem wieków na terenach pierwotnych ogrodów, pomiędzy pałacem papieża Mikołaja III a letnią rezydencją, kolejni papieże wznosili nowe budowle. Juliusz II (1443-1513) zlecił Donato Bramantemu (1444-1514) połączenie Pałacu Apostolskiego z Belwederem. W ten sposób powstały dwie dwupiętrowe równoległe galerie z tarasami. Budowę ukończono w 1546 roku. Zewnętrzną granicę państwa i w dużej części ogrodów wyznacza linia murów wzniesionych za pontyfikatów Pawła III (1468-1549) i Piusa IV (1499-1565).

Pomnik św. Piotra i bazylika św. Piotra widziane z Ogrodów Watykańskich

Fontana dell’Aquilone (Fontanna Orła) to barokowa fontanna w Ogrodach Watykańskich, zaprojektowana przez Giovanniego Vasanzia (~1550-1621), właśc. Jana van Santena - holenderskiego architekta, aktywnego we Włoszech oraz Martino Ferabosco (?-1623), ukończona w 1612 roku. Ta największa z watykańskich fontann zlokalizowana jest nieopodal statuy św. Piotra, między klasztorem Mater Ecclesiae a Domkiem Piusa IV, na skraju ogrodu angielskiego. Tutaj po skałach imitujących grotę i pokrytych zielonym mchem spływają kaskady wody. Orzeł nawiązuje do herbu papieża Pawła V Borghese (1552-1621). Kazał on doprowadzić do Rzymu i papieskiej rezydencji w Watykanie wodę z Jeziora Bracciano, które zasilało starożytny akwedukt Aqua Traiana.

Ogrody Watykańskie, zajmujące nieco ponad połowę powierzchni Państwa Kościelnego, stanowią oazę zieleni i natury pełną pięknej architektury i sztuki oraz duchowości. W nich kryją się średniowieczne fortyfikacje, renesansowe i barokowe cuda architektury, kaplice, parki, fontanny, groty i posągi. Po podpisaniu Traktatów Laterańskich w 1929 roku Ogrody Watykańskie nakazał uporządkować papież Pius XI. Przechadzając się w ciszy i spokoju znajdziemy w nich trzy różne typy ogrodu: angielski, francuski i włoski. Ogród w stylu włoskim charakteryzuje układ geometryczny alejek i rabat typowy dla epoki renesansu. Ogród francuski wyróżnia wielkość i majestatyczność sztuki klasycznej i barokowej z posągami oraz fontannami. Natomiast ogród angielski charakteryzuje geometria oraz elementy natury takie jak groty, potoki, drzewa, krzewy, pergole, świątynie i ruiny.

W ogrodach papieże spacerowali i modlili się w przeróżnych grotach, zakątkach pełnych ławeczek, kapliczek, fontann, szemrzącej wody lub ciszy. Miejsce to zachwyca swoim pięknem i różnorodnością. Za Grzegorza XIII (1502-1585) w Ogrodach Watykańskich zbudowano tzw. Wieżę Wiatrów (Torre dei Venti), pierwsze watykańskie obserwatorium astronomiczne. Znaczenie Ogrodów Watykańskich pomniejszyło wybudowanie Pałacu Kwirynalskiego jako letniej rezydencji papieży, a w XVII wieku nabycie willi w Castel Gandolfo.

Jeden z antycznych posągów w Ogrodach Watykańskich.

Kaplica Madonna Misericordia (Matki Miłosierdzia) jest kaplicą, którą otrzymał w prezencie papież Jan Paweł II (1920-2005). Kazał ją później udekorować papież Benedykt XVI (1927-2022).

Tuż przy Kaplicy Matki Miłosierdzia znajdują się przepiękne, kolorowe ławeczki.

Idąc alejką znajdujemy tutaj rośliny, o których wspomina Biblia, na przykład papirus, akant, bukszpan, cedry libańskie, jałowce, drzewa oliwne czy cyprysy.

Aleja prowadząca do kaplicy MB z Lourdes.

Kaplica MB z Lourdes stanowi rekonstrukcję groty z figurą Maryi. U góry widnieje też portret papieża Leona XIII, który był fundatorem tej kaplicy. Przy grocie odbywają się msze w maju, który jest miesiącem maryjnym.

Figura Maryi w grocie kaplicy MB z Lourdes.

W grocie stoi pierwszy ołtarz z Lourdes przeniesiony z sanktuarium do Watykanu.

Tuż obok kaplicy MB z Lourdes wznosi się wieża ostrzegawcza oraz mury z czasów papieża Leona IV (?-855). Mury te stanowiły pierwsze fortyfikacje na Wzgórzu Watykańskim w celu obrony bazyliki św. Piotra przed najazdami i grabieżami. W wieży zaś Leon IV kazał sobie urządzić apartamenty na okres letni.

Wieża ostrzegawcza oraz tzw. mury leoniańskie z X wieku.

Kwitnące kwiaty na skraju ogrodu botanicznego.

Fontana delle Ranocchie, czyli Fontanna Ropuch w ogrodzie francuskim. Prawdopodobnie pochodzi ona jeszcze z okresu średniowiecza, w jej środku znajduje się pękaty dzban na wino a wokół siedzą ropuchy z brązu.

Pomnik św. Juana Diego Cuauhtlatoatzina (~1474-1548) - azteckiego wizjonera, ochrzczonego przez pierwszych misjonarzy franciszkańskich, prawdopodobnie w 1524 roku. W 1990 roku papież Jan Paweł II (1920-2005) beatyfikował go, podczas uroczystej mszy w bazylice Najświętszej Maryi Panny z Guadalupe w Meksyku. Podczas kolejnej podróży do Meksyku, papież ogłosił go świętym. Kanonizacja miała miejsce w 2002 w Guadalupe.

Papieski heliport, czyli lądowisko dla helikoptera. Papież swojego helikoptera nie posiada (korzysta z helikoptera dostarczanego przez armię włoską), ale tym środkiem transportu podróżował Jan XXIII (1881-1963) i Jan Paweł II (1920-2005) na niewielką odległość, czyli głównie z Watykanu do Castel Gandolfo. Najczęściej jednak heliport służy w razie sytuacji kiedy potrzebna jest szybka pomoc medyczna.

Ogrody w stylu włoskim. Widzimy tutaj formy z bukszpanu tworzące alejki i kwitnące kwiaty.

Ulica w Ogrodach Watykańskich, którą dojdziemy do siedziby Vatican Media - założonego w 1983 ośrodka medialnego pod nazwą Watykańskie Centrum Telewizyjne, od 1996 roku jest ono organem Stolicy Apostolskiej.

W pobliżu ogrodów włoskich i ogrodu różanego.

Spojrzenie z ogrodów włoskich w kierunku Bazyliki św. Piotra.

Jeszcze raz kopuła Bazyliki św. Piotra widziana z Ogrodów Watykańskich.

Nimfeum z loggią - fragment Domku Piusa IV (Casina di Pio IV / Villa Pia). Jest to willa patrycjuszowska z XVI wieku stojąca w Ogrodach Watykańskich. W zabytkowej willi mają swoją siedzibę następujące instytucje: Papieska Akademia Nauk (Pontificia Academia Scientiarum), Papieska Akademia Nauk Społecznych (Pontificia Academia Scientiarum Socialium) oraz Papieska Akademia im. św. Tomasza z Akwinu (Pontificia Academia Sancti Thomae Aquinatis). Willa została zbudowana w 1558 roku dla papieża Pawła IV (1476-1559), według projektu Pirro Ligorio (~1510-1583). Z architektem współpracował Giovanni Sallustio Peruzzi (~1511/1512-1572), syn Baldassare Peruzziego (1481-1536/1537). Budynek został ukończony w 1561 roku, po śmierci papieża, za pontyfikatu Piusa IV (1499-1565), który uczynił z niego miejsce rekreacji i klejnot reprezentacyjny. Willa utrzymana jest w stylu manierystycznym. Artyści ozdobili ją rzeźbami starożytnymi i współczesnymi, freskami i obrazami. Domek Piusa IV składa się z dwóch części. Mniejsza część, zwrócona w kierunku Pałacu Apostolskiego, to swego rodzaju nimfeum otwarte w stronę fontanny, ozdobione mozaikami i niszami z posągami i płaskorzeźbami. Nad dolną częścią znajduje się dorycka loggia otwarta w górnej części. Przez eliptyczne atrium przechodzi się do budynku większego.

W okolicach fontanny Kybele (Fontana di Cibele).

Fontanna Kybele i wygrzewające się przy niej w słońcu żółwie. Kilka lat temu pojawiły się zaledwie dwa, dzisiaj zaś jest to już ogromna rodzina. Tutaj kiedyś był rybny staw hodowlany na potrzeby papieskiego dworu.

W sali arrasów w Muzeach Watykańskich. Sala, zlokalizowana głównie w Pinakotece Watykańskiej, prezentuje bezcenne tkaniny zaprojektowane przez Rafaela Santi (1483-1520) dla papieża Leona X (1475-1521). Wykonane w brukselskiej pracowni Pietera van Aelsta (1502-1550) arrasy przedstawiają sceny z życia św. Piotra i św. Pawła, będąc arcydziełami renesansu.

Galeria Map (Galleria delle carte geografiche) w Muzeach Watykańskich to imponujący 120-metrowy korytarz z XVI wieku, ozdobiony 40 freskami przedstawiającymi regiony Italii. Powstała w latach 1580-1585 na zlecenie papieża Grzegorza XIII (1502-1585), a za jej projekt odpowiadał geograf Ignazio Danti (1536-1586). Mapy przedstawiają stan wiedzy geograficznej ówczesnych Włoch z niezwykłą dokładnością.

W Muzeach Watykańskich

Obraz Jana Matejki (1836-1893) przedstawiający króla Jana III Sobieskiego (1629-1696) po bitwie wiedeńskiej w 1683 roku, eksponowany w Sali Sobieskiego Muzeów Watykańskich.

W Komnatach Rafaela (Stanze di Raffaello) w Muzeach Watykańskich. Pomieszczenia zostały udekorowane na specjalne zamówienie papieża Juliusza II (1443-1513), który nie chciał mieszkać w apartamentach zajmowanych wcześniej przez jego zdemoralizowanego poprzednika Aleksandra VI (1431-1503) i postanowił stworzyć nową, pełną przepychu część pałacu. Niestety, zarówno papież Juliusz, jak i sam Rafael, nie doczekali zakończenia tego imponującego przedsięwzięcia. Po śmierci słynnego artysty, jego dzieło kontynuowali uczniowie, wśród których na szczególną uwagę zasługuje Giulio Romano (1499-1546). Widoczna na zdjęciu Stanza di Constantino, czyli Sala Konstantyna, to pomieszczenie, w którym malowidła powstały już po śmierci Rafaela. Prawdopodobnie są one dziełem jego ucznia, Giulio Romano. Sala ta, wykorzystywana do organizacji oficjalnych ceremonii, kryje w sobie fascynujące obrazy. Na ścianach przedstawiono tu sceny z życia Konstantyna Wielkiego (~272-337), pierwszego chrześcijańskiego cesarza Rzymu.

Sufit Sali Konstantyna w Komnatach Rafaela.

Stanza della Segnatura, czyli Sala Podpisów, służyła Juliuszowi za bibliotekę. Jej nazwa nawiązuje do faktu, że wcześniej papież podpisywał w niej oficjalne dokumenty i listy, nazywane bullami papieskimi. Sala ta była pierwszym z udekorowanych apartamentów, a każdy z fresków stanowił alegorię jednego z czterech głównych tematów: Filozofii, Literatury, Teologii i Prawa. Wśród malowideł znajduje się słynna Szkoła Ateńska (widoczna na zdjęciu), która przedstawia antycznych filozofów. Wiele z tych postaci zostało upodobnionych do renesansowych mistrzów. Na pierwszym planie widzimy Heraklita, którego twarz przypomina Michała Anioła, siedzącego na schodach i opierającego się o marmurowy blok. Tuż za nim, na szczycie schodów, stoi Platon z rysami Leonarda da Vinci, z uniesionym palcem wskazującym ku górze.

W Muzeach Watykańskich.

Obraz Salvadora Dali (1904-1989) Muzeach Watykańskich.

Obraz kolumbijskiego artysty Fernando Botero (1932-2023) w Muzeach Watykańskich.

Fresk "Sąd Ostateczny" Michała Anioła (1475-1564) w Kaplicy Sykstyńskiej. Dzieło powstało na zamówienie papieża Klemensa VII (1478-1534) w latach 1536-1541. Kompozycja jest skupiona wokół postaci Chrystusa – sędziego karzącego za grzechy, z Matką Bożą u boku. Wokół zgromadzeni są święci, najczęściej trzymający narzędzia swojej męczeńskiej śmierci. Po prawej stronie ukazany jest św. Piotr z kluczami, poniżej św. Bartłomiej z nożem w ręku i własną skórą (skóra twarzy to autoportret Michała Anioła), na lewo od Bartłomieja - św. Wawrzyniec z rusztem. W górnej części obrazu unoszą się aniołowie trzymający narzędzia Męki Pańskiej. Sama Kaplica Sykstyńska jest papieską kaplicą w Pałacu Watykańskim. Zudowana została w latach 1475-1483 z fundacji papieża Sykstusa IV (1414-1484), stąd jej nazwa. Kaplica Sykstyńska od początku była przeznaczona na ważniejsze uroczystości kościelne. Dawniej często odprawiano w niej msze święte. Odbywa się tutaj konklawe, czyli wybór nowego papieża. Ściany i sklepienie Kaplicy zdobią freski znanych artystów, takich jak Pietro Perugino (~1450-1523), Sandro Botticelli (1445-1510), Cosimo Rosselli (~1439-1507), Luca Signorelli (~1450-1523), Domenico Ghirlandaio (1449-1494) i oczywiście wspomniany wyżej Michał Anioł. Z samej Kaplicy Sykstyńskiej nie mam zdjęć, gdyż obowiązuje tam zakaz fotografowania.

Monumentalne schody w Muzeach Watykańskich zaprojektowane przez włoskiego inżyniera i architekta Giuseppe Momo (1875–1940) w 1932 roku są w zasadzie podwójną rampą w kształcie helisy. Rampa ma dwa, szerokie na 16 m i długie na 98 m, jednokierunkowe biegi, po jednym w górę i w dół. Piękna balustrada wykonana została z brązu i ozdobiona papieskimi herbami.

------------

c.d.n.