Jesteś tutaj
Jesteś tutaj
--------------------
Rzymskie wakacje 2026.
śr., 22/04/2026 - 01:08
#1
Rzymskie wakacje 2026.
Właśnie wróciliśmy z tygodniowej podróży do Wiecznego Miasta. Było cieplutko (temperatury od 20°C do 27°C) i na ogół słonecznie - pogoda więc dopisała. Miasto ma do zaoferowania wielką liczbę turystycznych atrakcji więc nie sposób się nudzić. Czasami, oglądając zabytki i odwiedzając muzea ma się wrażenie klasycznego "embarras de richesse". Tydzień minął szybko i choć zwiedziliśmy sporo, to nie byliśmy w stanie zobaczyć wszystkich miejsc, o których myśleliśmy przed wyjazdem.
Do Rzymu lecieliśmy linią Lufthansa via Monachium. W drodze ze stolicy Bawarii do stolicy Włoch mogliśmy podziwiać widoki Alp. Przelatywaliśmy także w pobliżu Jeziora Trazymeńskiego.
Piazza del Risorgimento, czyli Plac Odrodzenia, w pobliżu którego mieścił się nasz hotel, położony jest bardzo blisko Watykanu. Plac stanowi główny punkt tranzytowy dla turystów udających się do Muzeów Watykańskich i Bazyliki Świętego Piotra. Nazwa placu pochodzi od włoskiego ruchu zjednoczeniowego, Risorgimento. Na placu znajdują się liczne sklepy, kawiarnie i zabytkowe budynki. Jest to popularne miejsce spotkań zarówno turystów, jak i mieszkańców, oferujące tętniącą życiem atmosferę i łatwy dostęp do jednych z najbardziej charakterystycznych zabytków Rzymu.
Na Placu św. Piotra w Watykanie. W starożytności na terenach tych rozpościerały się ogrody cesarza Nerona (37-68) i wznosił się ufundowany przez niego cyrk. Jak podają legendy to właśnie w tym miejscu ginęli męczeńską śmiercią pierwsi chrześcijanie.
Plac św. Piotra (Piazza San Pietro) to plac znajdujący się przed bazyliką św. Piotra w Watykanie. Został zaprojektowany w 1656 roku przez Giovanniego Lorenza Berniniego (1598-1680) jako owal, który od strony zachodniej za pośrednictwem części w kształcie trapezu otwiera się na fasadę bazyliki, od strony wschodniej wychodzi zaś na przebitą w latach 30. XX wieku Via della Conciliazione.
Plac św. Piotra otacza portyk Berniniego zbudowany w latach 1656-1667, którego fragment widoczny jest na zdjęciu. Olbrzymia, czterorzędowa kolumnada w porządku toskańskim, zwieńczona jest attyką, na której ustawiono posągi 140 świętych. Wśród nich, po lewej stronie, na wysokości fontanny, można znaleźć pomnik św. Jacka Odrowąża (1183-1257), dominikanina. Symbolika kolumnady ma związek z kontrreformacją i można się w niej dopatrywać wyciągniętych rąk Kościoła, pragnących ogarnąć wszystkich.
Centralne miejsce placu zajmuje widoczny na zdjęciach jeden z trzynastu egipskich obelisków w Rzymie. Pierwotnie zdobił on cyrk Nerona, gdzie został ustawiony na cześć Juliusza Cezara (100/102-44 p.n.e.). Wedle tradycji był świadkiem męczeńskiej śmierci św. Piotra i innych chrześcijan. Obelisk pochodzi z XIII wieku p.n.e. W latach 37-41 sprowadzono go do Rzymu z polecenia cesarza Kaliguli (12-41). Sam obelisk w takiej postaci, jak go przywieziono z Egiptu, ważył 487 ton i miał 25,5 m wysokości. W tym celu zbudowano specjalny, jednomasztowy statek o ładowności 2,5 tys. ton, uznany wówczas za cud techniki. Przy ustawianiu obelisku w cyrku Nerona pracowało 20 tys. ludzi. Był to jedyny obelisk, który nie został zburzony po zdobyciu Rzymu przez Wizygotów w 410 roku. W 1586 roku papież Sykstus V (1521-1590) polecił przenieść go na obecne miejsce architektowi Domenico Fontanie (1543-1607). Obelisk opatrzono wtedy inskrypcjami w języku łacińskim. Plac św. Piotra był świadkiem wielu uroczystości roku kościelnego, beatyfikacji i kanonizacji, co środę odbywają się tu audiencje generalne. Na tym placu 13 maja 1981 roku papież Jan Paweł II (1920-2005) został postrzelony przez zamachowca.
Na Placu św. Piotra. Aby dostać się do wnętrza bazyliki trzeba ustawić się w dość długiej kolejce do kontroli bezpieczeństwa, która na szczęście porusza się dość szybko.
Na placu symetrycznie ustawiono także dwie fontanny. Jedna z nich, znajdująca się po prawej stronie placu i widoczna na zdjęciu, jest dziełem Carla Maderny (1556-1629) z 1614 roku, a druga jest jej wierną kopią wykonaną w 1675 roku przez Giovanniego Lorenza Beniniego (1598-1680). Królowa Szwecji Krystyna z dynastii Wazów (1626-1689), odwiedzając w połowie XVII wieku plac św. Piotra, zachwyciła się tutejszą fontanną. Gdy skończyła podziwiać wytryskujące z niej ogromne ilości wody, podziękowała papieżowi za piękny spektakl i powiedziała, że można już zakręcić kurek.
Po lewej stronie, pomiędzy bazyliką a kolumnadą, znajduje się Spiżowa Brama strzeżona przez Gwardię Szwajcarską. Na zdjęciu widoczny jest gwardzista pełniący wartę po prawej stronie bazyliki. Gwardia Szwajcarska (Cohors pedestris Helvetiorum a sacra custodia Pontificis) to piesza formacja wojskowa pełniąca rolę straży przybocznej papieża, formalnie istniejąca od 1506 roku, gdy powołał ją papież Juliusz II (1443-1513) za pieniądze augsburskiego przedsiębiorcy i finansisty, Jakoba Fuggera (1459-1525). Obecnie papieskie wojsko liczy 135 żołnierzy: oficerów, podoficerów, halabardników i dwóch doboszy. Jego komendant ma rangę pułkownika, jest tzw. "domownikiem papieskim" i posiada tytuł szlachcica Jego Świątobliwości. Żołnierzami Gwardii Szwajcarskiej mogą być wyłącznie katoliccy obywatele Szwajcarii. W momencie zaprzysiężenia muszą być kawalerami o nieskalanej opinii, odbyć zasadniczą służbę wojskową w armii swego kraju, mieć od 19 do 30 lat i liczyć powyżej 174 cm wzrostu. Zasadnicza służba w Gwardii Szwajcarskiej trwa dwa lata (z możliwością przedłużenia).
Bazylika Świętego Piotra na Watykanie to świątynia na Wzgórzu Watykańskim, zbudowana w latach 1506-1626, na miejscu starszej bazyliki wczesnochrześcijańskiej, fundacji cesarza Konstantyna Wielkiego (~272-337), jedna z czterech bazylik większych Rzymu oraz jedna z wielu bazylik papieskich, sanktuarium i jeden z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych. Bogato zdobiona fasada świątyni ma imponujące wymiary - długość ponad 115 m i wysokość ponad 45 m. Jest ona dziełem Carlo Maderny (1556-1629), który wykorzystał jako budulec trawertyn, pochodzący z Tivoli. Na belkowaniu fasady, wielkimi literami wypisana jest po łacinie inskrypcja: "IN HONOREM PRINCIPIS APOST. PAULUS V BURGHESIUS ROMANUS PONT. MAX. AN. MDCXII PONT VII", co znaczy „Na cześć Księcia Apostołów. Paweł V Borghese, rzymianin, papież, w 1612, siódmym roku swojego pontyfikatu”. Wedle tradycji bazylika stoi na miejscu pochówku św. Piotra, uznawanego przez katolików za pierwszego papieża - jego grób leży pod głównym ołtarzem. Nie zawsze pamięta się, że Watykan nie był pierwszą historyczną siedzibą papieży. Pierwotnie zamieszkiwali oni bowiem w Pałacu Laterańskim. Dopiero w XIV wieku, po zakończeniu okresu tzw. niewoli awiniońskiej, papież Grzegorz XI (1329-1378) zdecydował o przeniesieniu rezydencji na Wzgórze Watykańskie.
Widok Placu św. Piotra sprzed wejścia do bazyliki. Na początku XVI wieku papież Juliusz II (1443-1513) podjął decyzję o zburzeniu grożącej zawaleniem bazyliki z czasów Konstantyna i zbudowaniu w tym miejscu nowej świątyni. Zadanie powierzył Donato Bramantemu (1444-1514), który zaprojektował świątynię na planie centralnym krzyża greckiego z kopułą nad przecięciem naw. Budowę rozpoczęto w 1506 roku. Po śmierci Bramantego budowę kontynuował Rafael Santi (1483-1520) wraz z pomocnikiem Bramantego - Giuliano da Sangallo (~1445-1516). Rafael zaproponował zmianę w projekcie z planu centralnego na bazylikę z podłużną nawą główną. Prace przerwała jego przedwczesna śmierć. Na jego miejsce pojawił się Baldassare Peruzzi (1481-1536/1537), który ponownie zmienił koncepcję bazyliki, wracając do układu budowli centralnej. Musiał się również zmierzyć z innym problemem – układ kolumn pod kopułą okazał się zbyt słaby i zaczął pękać. Peruzzi rozwiązał to przez pogrubienie kolumn i dostawienie dodatkowych filarów. Również jego kariera, jako budowniczego bazyliki, skończyła się dość szybko, bo w 1527 roku, ze względu na Sacco di Roma, fundusze przeznaczone na budowle kościelne mocno stopniały. Po kilku miesiącach budowniczym został Antonio da Sangallo. Sangallo młodszy chciał jednak zmienić koncepcję bazyliki, wydłużając całość w jedną stronę oraz wprowadzając elewację dwuwieżową.
Kolejnym budowniczym bazyliki został w 1546 roku Michał Anioł (1475-1564), który stworzył nowy (i w znacznym stopniu ostateczny) późnorenesansowy projekt kościoła, mający najwięcej wspólnego z projektem Bramantego z 1505 roku. W porównaniu z Bramantem projekt Michała Anioła cechuje większa zwartość i jednolitość planu oraz monumentalizm elewacji, zdradzający związki z architekturą starożytnego Rzymu. Po objęciu kierownictwa Michał Anioł rozpoczął budowę trzech absyd i kopuły. Prace prowadził do śmierci. W tym czasie ukończono budowę absydy z lewej strony bazyliki oraz bęben kopuły. Dzieło Bramantego, Rafaela i Michała Anioła kontynuowali architekci: Pirro Ligorio (~1510-1583), Jacopo Barozzi da Vignola (1507-1573), Giacomo della Porta (1540-1602), który w 1590 roku ukończył kopułę poważnie zmieniając model Michała Anioła, Domenico Fontana (1543-1607), Giovanni Fontana i od 1605 roku Carlo Maderno (1556-1629). Ten ostatni na polecenie papieża Pawła V (1552-1621) zmienił plan kościoła na krzyż łaciński dobudowując podłużną nawę od wschodu oraz zaprojektował obecną fasadę od strony placu św. Piotra, utrzymaną w duchu baroku. Za pontyfikatu papieży Urbana VIII (1568-1644), Aleksandra VII (1599-1667) i Klemensa IX (1600-1669) Giovanni Lorenzo Bernini wraz z zespołem uczniów i współpracowników wykonał zespół dzieł architektury i rzeźby, tworzących spójną całość, zarówno w obrębie bazyliki i na zewnątrz
Wnętrze bazyliki otrzymało bogaty wystrój w postaci m.in. baldachimu nad grobem św. Piotra otoczonego z czterech stron monumentalnymi figurami świętych Andrzeja, Weroniki, Longinusa i Heleny oraz zamykającą prezbiterium Cathedra Petri, wykonaną z marmuru, brązu i stiuku kompozycję rzeźbiarsko-architektoniczna, w której wyeksponowano tron (katedrę), symbolizujący władzę papieża nad całym Kościołem.
We wnętrzu bazyliki św. Piotra - grupa duchownych udających się na niedzielne nieszpory.
Cztery masywne filary podtrzymują kopułę o średnicy 42 m. Jej wnętrze podzielone zostało na ułożone promieniście pola i ozdobione mozaikami Cavaliera d’Arpino. Pod gzymsem, u nasady okrągłego tamburu z 16 oknami figuruje łacińska inskrypcja napisana rzymską antykwą: "TV ES PETRVS ET SVPER HANC PETRAM AEDIFICABO ECCLESIAM MEAM ET TIBI DABO CLAVES REGNI CAELORVM" (Ty jesteś Piotr (opoka) i na tej opoce zbuduję Kościół mój i dam Ci klucze Królestwa Niebieskiego). Królestwo Niebieskie jest głównym wątkiem programu ikonograficznego mozaik. We wnętrzu latarni ukazany jest Bóg Ojciec, niżej krąg anielski, następnie Chrystus, Maria i apostołowie oraz święci i papieże. Na pendentywach ukazano wizerunki Czterech Ewangelistów. Na kopule bazyliki św. Piotra znajduje się taras widokowy, który udostępniony jest dla turystów. Można się tam dostać po 551 schodach lub wyjechać częściowo windą, a następnie pokonać jeszcze 320 schodów. To jeden z najlepszych punktów widokowych na Rzym.
Posąg św. Piotra we wnętrzu bazyliki, autorstwo którego przypisywane jest Arnolfo di Cambio (~1240-1302).
We wnętrzu bazyliki św. Piotra znajdują się 44 ołtarze, 870 kolumn, kilkaset posągów, a także liczne grobowce i sarkofagi. Świątynia może pomieścić blisko 54 tys. wiernych, a jej powierzchnia to 23 tys. m².
Pietà watykańska lub Pietà - marmurowa rzeźba Michała Anioła powstała w latach 1498-1499. Rzeźba przedstawia Marię trzymającą w ramionach ciało Jezusa Chrystusa. W porównaniu do wcześniejszych piet, gdzie Maria była ukazywana jako starsza kobieta, Michał Anioł zdecydował się na ukazanie Marii jako młodej kobiety, gdzie młodość łączył z jej niepokalanością. Zleceniodawcą dzieła był francuski kardynał Jean Bilhères de Lagraulas (1434/1439-1499). Rzeźba kilkakrotnie zmieniała lokalizację w obrębie świątyni. Pietà watykańska uchodzi za jedną z najsłynniejszych rzeźb w historii sztuki. 21 maja 1972 roku rzeźba została uszkodzona przez australijskiego geologa pochodzenia węgierskiego Laszlo Totha (1938-2012), który młotkiem uszkodził lewe ramię i twarz Marii. Podczas ataku Toth krzyczał, że to on jest Jezusem Chrystusem. Po tym czynie Toth został uznany za osobę niepoczytalną. Został deportowany do Australii, gdzie został poddany leczeniu psychiatrycznemu. W 1973 roku rzeźba została zabezpieczona szybą pancerną. Podczas rekonstrukcji rzeźby wzorowano się na kopii przechowywanej w kościele Matki Bożej Bolesnej w Poznaniu.
Po prawej stronie bazyliki, w kaplicy św. Sebastiana - znajdującej się pomiędzy Pietą Michała Anioła a Kaplicą Najświętszego Sakramentu - mieści się grób papieża św. Jana Pawła II (1920-2005).
Jedna z wielu dekoracji rzeźbiarskich we wnętrzu bazyliki św. Piotra, przedstawiająca papieża Grzegorza XIII (1502-1585).
We wnętrzu Bazyliki św. Piotra.
Pod kopułą bazyliki znajduje się konfesja świętego Piotra, umieszczona ok. 7 m nad grobem patrona świątyni (według badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 1939-1950) w specjalnej krypcie, do której wejście prowadzi przed ołtarzem. Sam ołtarz tzw. papieski stanowi prosta, pozbawiona dekoracji marmurowa mensa, na której usytuowany jest srebrny krzyż z parą trzech świec po bokach, co jest typowe dla potrydenckiej tradycji aranżacji ołtarza. Konfesję zdobi wielki, wykonany z brązu barokowy baldachim zaprojektowany przez Berniniego na polecenie papieża Urbana VIII (1568-1644). Ostateczny kształt baldachimu, powstał w 1633 roku. Cztery kolumny podtrzymujące baldachim o wysokości 28 m. mają korynckie głowice i spiralne trzony.
W krypcie bazyliki mieszczącej groby papieskie. Na zdjęciu widoczny jest grób Piusa XI (1857-1939).
Grób papieża Urbana VI (~1318-1389).
Grób papieża Innocentego VII (1339-1406).
Grób papieża Bonifacego VIII (1230-1303).
Grób papieża św. Pawła VI (1897-1978).
Grób papieża bł. Jana Pawła I (1912-1978).
Grób papieża Benedykta XVI (1927-2022).
Portret papieża św. Jana Pawła II w krypcie mieszczącej groby papieskie.
Hej Achernar, Witaj,
pięknie się zaczyna....; nawet nie wiesz jak ja się cieszę z tej relacji
( bo knuję sobie taki city-break do Rzymu właśnie 
para naszych przyjaciół była tam w święta wielkanocne (tłumy były straszne!) i mnie "wzięło na wspominki" 
; my bylismy w Rzymie tylko 1 dzień w czasie naszej pierwszej objazdówki po Włoszech i to ponad ...dzieścia lat temu, więc mocno mi sie zatęskniło po latach, ale tym razem chciałabym więcej Rzymu w samym Rzymie 
juz bez tracenia czasu na inne punkty na mapie Italii; ale chyba zasadzę się dopiero bliżej listopada 
, bo kiedy tam jechac by unoiknąć tych tłumów? - tam chyba nigdy nie bywa luźniej?
Będę tu u Ciebie częstym gościem...; pozdrawiam
Piea
Kontynuujemy zwiedzanie Wiecznego Miasta.
Drugiego dnia pobytu w Rzymie odwiedziliśmy trzy pozostałe bazyliki papieskie - Bazylikę św. Pawła za Murami (San Paolo fuori le Mura), Bazylikę św. Jana na Lateranie (San Giovanni in Laterano) oraz Bazylikę św. Marii Większej (Santa Maria Maggiore), znaną też jako bazylika MB Śnieżnej. Rozpoczęliśmy od Bazyliki św. Pawła za Murami (widocznej na zdjęciu). Jak podaje legenda, bazylikę tę wzniesiono w miejscu grobu św. Pawła. Potwierdziły to późniejsze prace wykopaliskowe, podczas których w 2005 roku eksperci odkryli kamienną trumnę z ludzkimi szczątkami. Bazylika św. Pawła za Murami jest drugą co do wielkości świątynią Wiecznego Miasta. Ustępuje rozmiarami jedynie watykańskiej Bazylice św. Piotra. W przeszłości znajdowała się ona poza murami miasta, skąd wzięła się jej nazwa.
Gołąbki pijące wodę przy Bazylice św. Pawła za Murami.
Zarówno Paweł, jak i Piotr padli ofiarą prześladowań Nerona (37-68) po wielkim pożarze Rzymu w 64 roku. Według niektórych teorii, obaj zginęli śmiercią męczeńską w 64 roku. Według Euzebiusza z Cezarei (~264~339/340), obaj zginęli w 67 roku. Podobnie jak grób Piotra, grób Pawła natychmiast stał się przedmiotem czci dla licznej wspólnoty chrześcijańskiej Rzymu, która stosunkowo szybko wzniosła na ich grobach niewielkie nagrobki. Miejsce pochówku św. Pawła, będące nieprzerwanym celem pielgrzymek od I wieku, zostało upamiętnione przez cesarza Konstantyna Wielkiego (~272-337) poprzez wzniesienie małej bazyliki w 314 roku. Bazylika ta została konsekrowana w 324 roku za pontyfikatu Sylwestra I (?-335). Bazylika została przebudowana przez cesarzy Teodozjusza I (347-395), jego syna Arkadiusza (377/378-408) i Walentyniana II (371-392) w końcowych latach IV wieku. Nową bazylikę konsekrował papież Syrycjusz (~334-399) w 390 roku, a ukończono ją za panowania cesarza Honoriusza (384-423) w 395 roku. Pięcionawowa budowla poprzedzona została atrium. Przetrwała ona w niemal nienaruszonym stanie aż do katastrofalnego pożaru w 1823 roku. Pożar zniszczył prawie całą bazylikę. Podjęto odbudowę, starając się zachować pierwotny kształt świątyni. Zakończenie prac i ponowne poświęcenie bazyliki nastąpiło w 1854 roku. Dzisiejszy wygląd kościoła to efekt tej rekonstrukcji. Bazylikę nadal poprzedza dziedziniec otoczony granitową kolumnadą.
Pomnik św. Franciszki Ksawery Cabrini (1850-1917) w pobliżu wejścia do Bazyliki św. Pawła za Murami. Była ona franciszkańską tercjarką, pierwszą obywatelką USA kanonizowaną przez Kościół katolicki. W roku 1880 założyła zakon Sióstr Świętego Serca (MSC) z założeniem niesienia oświaty dla dzieci z biednych domów. Już jako przełożona zakonu, w roku 1889 udała się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykazała się odwagą, ogromną cierpliwością i wizjonerstwem w pracy z imigrantami. Mieszkała w Nowym Jorku i Chicago, często podróżując do krajów Ameryki Łacińskiej. Ona i jej siostry założyły wiele instytucji pomocowych, takich jak domy dziecka, szkoły i darmowe szpitale dla biednych. Założyła też Szpitale Kolumba (Columbus Hospitals) w Nowym Jorku i w Chicago. W roku 1909 uzyskała obywatelstwo amerykańskie. Pochowana została na terenie szkoły średniej jej imienia w Nowym Jorku (Mother Cabrini High School). W 1950 roku papież Pius XII (1876-1958) ogłosił ją patronką emigrantów.
Do środka bazyliki wchodzi się przez zbudowany na czworobocznym planie portyk, którego formę tworzy ogółem 150 kolumn.
Pomiędzy oknami umieszczono wizerunki czterech proroków: Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Daniela. Nad nimi znajduje się pas ze sceną, w której Baranek Boży poi trzodę w czterech rzekach - symbolu czterech Ewangelii. Tympanon wieńczący fasadę ozdobiony jest mozaiką z Chrystusem na tronie, otoczonym przez świętych Piotra i Pawła.
Pośrodku dziedzińca ustawiono figurę św. Pawła z mieczem. Świątynię poprzedza narteks, nad którym widoczna jest fasada ozdobiona złotą mozaiką.
Drzwi po prawej stronie to Święta Brama otwierana z okazji jubileuszu roku świętego. Drzwi te pochodzą z poprzedniej bazyliki. Zostały wykonane w Konstantynopolu w 1070 roku, zniszczone podczas pożaru i zrekonstruowane w 1967 roku.
Wnętrze świątyni o wymiarach 131 × 65 m podzielone jest na 5 naw przy pomocy ustawionych w czterech rzędach 80 kolumn.
Bazylika św. Pawła za Murami zadziwia swoim ogromem. Wrażenie to potęguje fakt, że wnętrze świątyni jest w większej części puste. Na ścianach naw, ułożone w długi pas, znajdują się medaliony z wizerunkami kolejnych papieży, od św. Piotra aż do Leona XIV. Legenda głosi, że jeżeli na wszystkich wolnych miejscach będą medaliony z wizerunkami papieży, wtedy nastąpi koniec świata.
Tzw. Ołtarz Nawrócenia, poświęcony św. Pawłowi i przedstawiający jego nawrócenie w drodze do Damaszku.
Absyda kończąca nawę główną ozdobiona jest XIII-wieczną wenecką mozaiką w stylu bizantyjskim. Ukazano na niej Chrystusa na tronie w otoczeniu świętych: Piotra, Andrzeja, Pawła i Łukasza.
Fragment XIII-wiecznej mozaiki w absydzie nawy głównej.
Jeden z ołtarzy we wnętrzu Bazyliki św. Pawła za Murami, za którym umieszczony jest tron papieski.
Kaplica św. Wawrzyńca (dawniej Najświętszego Sakramentu), autorstwa Carla Maderny (1556-1629). Znajdują się w niej intarsjowane stalle chóru mnichów oraz obrazy Giuseppe Ghezziego (1634-1721), w tym Ostatnia Wieczerza, umieszczone na prawej ścianie. Na ołtarzu można podziwiać marmurowy tryptyk Andrei Bregno (~1418-1503) z 1494 roku.
Kaplica św. Benedykta, zaprojektowana przez Polettiego na wzór celi pogańskiej świątyni. Znajduje się w niej marmurowy posąg świętego opata siedzącego na tronie, autorstwa Pietra Teneraniego (1789-1869). Dwanaście kolumn jest zabytkowych, pochodzących ze starożytnego etruskiego miasta Weje (Veii). Przy wejściu do kaplicy znajduje się unikatowa kropielnica z XIX wieku, która obrazowo symbolizuje zbawczą moc wody święconej. Na kropielnicy przedstawiono sylwetkę uciekającego demona.
Dekoracja transeptu nawiązuje do wzoru nawy głównej. Ściany zdobi polichromowany marmur i w dolnej części przerywają pilastry korynckie, natomiast freski przedstawiające życie św. Pawła znajdują się w górnej części, przeplatane dużymi alabastrowymi oknami.
Tzw. Ołtarz Wniebowzięcia, przedstawiający Koronację Najświętszej Marii Panny.
Gotyckie cyborium umieszczone w głównym ołtarzu, wykonane przez Arnolfo di Cambio (~1240-1302) w 1285 roku.
Pod łukiem tęczowym kończącym nawę główną umieszczony jest grób św. Pawła. Podczas prac rekonstrukcyjnych znaleziono w tym miejscu kratę, jaką zwyczajowo przykrywano grób męczennika w czasach wczesnochrześcijańskich. W pobliżu odkryto też pochówki innych osób. Istniał bowiem zwyczaj chowania zmarłych w pobliżu grobu osób uznanych za święte.
Pomnik przed Bazyliką św. Pawła za Murami nawiązujący do jednoznacznego wezwania Biblii do okazywania gościnności, ochrony i pomocy przybyszom (obcokrajowcom, uchodźcom, imigrantom), często stawiającego ich w jednej grupie z sierotami i wdowami jako osoby najbardziej narażone na krzywdę.
Bazylika św. Jana na Lateranie (oficjalnie - Papieska Arcybazylika Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie) jest najwyższym rangą kościołem w Wiecznym Mieście. Jako katedra jest bowiem siedzibą biskupa Rzymu, czyli papieża. Świątynia jest określana jako "matka wszystkich kościołów na świecie". Bazylika była częścią rezydencji kolejnych papieży od roku 313. Po przeniesieniu siedziby przez Benedykta XI (1240-1304) do Perugii, a następnie - podczas pontyfikatu Klemensa V (~1260-1314) do Awinionu, Lateran został w 1308 roku spalony i ograbiony. Dlatego papież Grzegorz XI (1329-1378), wracając z Awinionu, przeniósł swą siedzibę na Watykan. W czasach przedchrześcijańskich pobliskie tereny należały do zamożnej rzymskiej rodziny Lateranów. W "Rocznikach" Tacyta (~55-120) zachowało się wspomnienie o tym, jak w I wieku n.e. Plaucjusz Lateranus (?-65) został fałszywie oskarżony o udział w spisku przeciw cesarzowi Neronowi (37-68). Po nieudanym zamachu majątek Lateranów został skonfiskowany i przeszedł na własność skarbu cesarskiego. Fundatorem bazyliki był cesarz Flawiusz Waleriusz Konstantyn, znany jako Konstantyn Wielki (~272-337). Przed decydującą bitwą z Maksencjuszem (~280-312), ujrzał on na niebie znak Chrystusa, zapowiadający jego zwycięstwo. Na początku IV wieku cesarz ogłosił wolność religijną, a w latach 314-318 zbudowano pierwszą pięcionawową bazylikę, poświęconą w 324 roku Jezusowi Chrystusowi przez papieża Sylwestra I (?-335).
W roku 896 budynek kościoła został uszkodzony przez trzęsienie ziemi. Został on odbudowany w latach 904-911 na zlecenie papieża Sergiusza III (~870-911). W roku 1144 świątynia została poświęcona św. św. Janowi Chrzcicielowi i Janowi Ewangeliście. W roku 1586 Domenico Fontana (1543-1607) zbudował północną fasadę kościoła, a w roku 1646 Francesco Borromini (1599-1667) nadał wnętrzu dzisiejszy wygląd. Fasada głównego wejścia do bazyliki została zaprojektowana w XVIII wieku przez Alessandro Galilei (1691-1737) w stylu klasycznym. Ukończono ją w roku 1733. Układ pilastrów i półkolumn podkreśla pięcionawowe wnętrze bazyliki. Poniżej gzymsu widoczny jest napis: Omnium Ecclesiarum Urbis et Orbis Mater et Caput (Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata). Fasadę wieńczy 15 siedmiometrowych figur, przedstawiających doktorów Kościoła z rzeźbą Chrystusa ustawioną w centralnej części. Wejście do bazyliki prowadzi z szerokiego narteksu. Środkowe drzwi zostały przeniesione z Kurii znajdującej się przy Forum Romanum. Drzwi po prawej stronie to Święta Brama.
XVI-wieczny budynek mieszczący tzw. Święte Schody (La Scala Santa di Roma) zlokalizowany tuż obok Bazyliki św. Jana na Lateranie. Według jednej z najstarszych legend te zabytkowe marmurowe, liczące 28 stopni schody, które - zgodnie z tradycją - pochodzą z pretorium, w którym urzędował rzymski namiestnik Palestyny Poncjusz Piłat. Jezus Chrystus miał po nich być prowadzony na sąd.. Tradycja głosi, że w 326 roku zostały one przywiezione do Rzymu przez św. Helenę (~248-329), cesarzową i matkę Konstantyna Wielkiego (~272-337). Obecnie schody pokryte są drewnianą okładziną i zwyczajowo wchodzi się nimi na kolanach, obrzęd ten wypełnili też liczni papieże. Dzisiaj schody prowadzą do kaplicy św. Wawrzyńca - prawdziwego skarbca najrozmaitszych relikwii.
Budynek mieszczący Święte Schody w Rzymie, znajdujący się w pobliżu Bazyliki św. Jana na Lateranie, jest znany także z mozaiki znajdującej się w jego zewnętrznej części, znanej jako Triclinium św. Leona III (750-816).
We wnętrzu Bazyliki św. Jana na Lateranie zachowała się część fresku Giotta (~1266-1337) ukazującego Bonifacego VIII (~1235-1303). W niszach filarów umieszczono posągi 12 apostołów autorstwa uczniów Giovanniego Lorenza Berniniego (1598-1680). Posadzka wzorowana na stylu szkoły Cosmatich (arte cosmatesca) została wykonana w latach 1417-1431.
Wnętrze świątyni o drewnianym suficie zostało zaprojektowane na planie krzyża łacińskiego i podzielone na pięć naw. Sufit ozdobiony herbami trzech papieży jest dziełem Giacomo della Porta (1540-1602).
Jedna z kaplic wewnątrz Bazyliki św. Jana na Lateranie.
Jedna z kaplic wewnątrz Bazyliki św. Jana na Lateranie, w której znajduje się kopia częstochowskiego obrazu Czarnej Madonny.
Jedna z kaplic wewnątrz Bazyliki św. Jana na Lateranie.
We wnętrzu Bazyliki św. Jana na Lateranie. Freski zdobiące ściany świątyni ilustrują historię bazyliki. Powstały na przełomie XV i XVI wieku. Boczne kaplice oraz nawy (zwłaszcza nawy skrajne) to miejsce spoczynku papieży i kardynałów.
Nawę główną zamyka absyda, w której zwraca uwagę bogata mozaika wykonana w XIII wieku przez Jacopo Torriti i Jacopo da Camerino. Centralną część zajmuje Krzyż Święty, po stronie lewej przedstawiona jest Matka Boska i niewielka postać papieża Mikołaja IV (1227-1292), fundatora mozaiki.
Jedna z kaplic wewnątrz Bazyliki św. Jana na Lateranie.
Ołtarz główny osłania gotycki baldachim wykonany podczas pontyfikatu Urbana V (1310-1370) w 1367 roku. Pod ołtarzem znajduje się płyta nagrobna Marcina V (1369-1431).
Po lewej stronie bazyliki znajduje się wejście na dziedziniec klasztoru. Otaczają go średniowieczne krużganki wykonane przez kamieniarzy z rodziny Vassallettich zaliczanych do szkoły Cosmatich. Krużganki powstały w latach 1215-1232. Charakteryzują się delikatną rzeźbą kolumienek, często skręconych, zdobionych mozaiką lub złoceniami. Klasztor zbudowany jest na planie kwadratu o bokach 36 m i uważany za największy w Rzymie.
Budynek klasztoru wykonano z niezwykle wyszukaną dokładnością i fantazją, o czym świadczą m.in. liczne marmurowe zdobienia, których pochodzenie przywołuje na myśl najodleglejsze zakątki świata i najróżniejsze style. Obok ornamentów średniowiecznych napotykamy również dekoracje utrzymane w stylach klasycznym i orientalnym.
W krużgankach klasztoru.
Widok z krużganków klasztornych na dziedziniec.
Dekoracje malarskie w krużgankach klasztornych.
Płyta epitafijna w krużgankach klasztornych.
Widok z krużganków klasztornych na bryłę Bazyliki św. Jana na Lateranie.
Dekoracje rzeźbiarskie w krużgankach klasztornych.
Dekoracje rzeźbiarskie w krużgankach klasztornych.
Dekoracje rzeźbiarskie w krużgankach klasztornych.
Jedna z kaplic wewnątrz Bazyliki św. Jana na Lateranie.
Transept bazyliki połączony jest z baptysterium św. Jana u Źródła na Lateranie. Zostało ono zbudowane w latach 314-320 przez adaptację istniejących tu wcześniej term Domu Faustyny. Miało kształt rotundy z basenem pośrodku osłoniętym baldachimem. Obecną formę na planie ośmiokąta uzyskało podczas przebudowy w 440 roku. Kopułę wsparto na ośmiu porfirowych kolumnach a wokół basenu zbudowano obejście.
W jednej z naw Bazyliki św. Jana na Lateranie.
Bazylika Matki Bożej Większej (Basilica Papale di Santa Maria Maggiore) to bazylika tytularna położona na wzgórzu Eskwilin w Rzymie. Jej inna nazwa to Santa Maria della Neve (Matki Boskiej Śnieżnej). Od momentu, gdy w bazylice znalazły się relikwie Żłóbka, powstała nazwa - Santa Maria ad Presepe (Matki Bożej przy Żłóbku). Znana jest też jako Bazylika Liberiańska - od imienia papieża Liberiusza (?-366). W liturgii Kościoła katolickiego znana jest także jako rzymska Bazylika Najświętszej Maryi Panny. Należy wraz z bazylikami św. Piotra na Watykanie, św. Jana na Lateranie i św. Pawła za Murami do bazylik papieskich. Zdjęcie pokazuje tylko połowę fasady świątyni, gdyż na drugiej połowie umieszczony był gigantyczny baner reklamowy firmy Samsung.
W roku 352 - zgodnie z legendą - papież Liberiusz i rzymianin Jan ujrzeli we śnie Matkę Bożą, która powiedziała im, że w miejscu, w którym w środku lata spadnie śnieg, zostanie zbudowany kościół. W nocy z 4 na 5 sierpnia 352 roku Wzgórze Eskwilińskie pokrył śnieg. Papież w obecności ludu rzymskiego wytyczył zarys przyszłego kościoła. W roku 432 rozpoczęto budowę nowego kościoła na zlecenie papieża Sykstusa III (?-440). W tym czasie na Eskwilinie znajdowała się świątynia Junony Lucindy, opiekunki rodzących kobiet. Kolumny z tej świątyni wykorzystano przy budowie nowego kościoła. W świątyni umieszczono ikonę znaną dziś jako Matka Boża Śnieżna, albo Salus Populi Romani (Ratunek Ludu Rzymskiego). W latach 1288-1292 papież Mikołaj IV (1227-1292) zlecił dobudowanie absydy i transeptu, a w 1673 roku Carlo Rainaldi (1611-1691) przebudował absydę. W 1743 roku Ferdinando Fuga (1699-1781) na zamówienie papieża Benedykta XIV (1675-1758) zaprojektował obecną fasadę kościoła. Dziś jego zewnętrzna część jest kolażem najrozmaitszych stylów. Do elewacji przylegają dwie, jednakowe fasady pałaców kapituły. Loggia w fasadzie ozdobiona jest mozaikami z XV wieku. Nad całością świątyni góruje XIV-wieczna dzwonnica o wysokości 75 m.
Bazylika Matki Bożej Większej była przez wieki sceną wielu niewiarygodnych wydarzeń. W 366 roku wygnany ze Stolicy Piotrowej antypapież Ursyn (?~385) okupował pierwotny kościół, barykadując się w jego wnętrzu. W rezultacie, odbyła się bitwa, podczas której śmierć poniosło ponad 100 wojowników. W 1075 roku w wigilię Bożego Narodzenia, podczas mszy sprzed ołtarza został porwany papież Grzegorz VII (~1020-1085). Uprowadzenia dokonał Cencio, syn ówczesnego prefekta Stefano Crescenziego, który chciał go przekazać za sowitą opłatą cesarzowi niemieckiemu Henrykowi IV (1050-1106). Ostatecznie, po jednym dniu niewoli papież został oswobodzony i - jak głosi legenda - wrócił przed ołtarz, by dokończyć odprawianie mszy. Z historycznego punktu widzenia brak podstaw, by sądzić, że znana nam dziś sylwetka bazyliki pochodzi z IV wieku. Nie zmienia to jednak faktu, że bazylika jest do dziś największym z rzymskich kościołów poświęconych kultowi maryjnemu. Z powstaniem tego kościoła związane są liczne ciekawostki, jak chociażby ta, że jest on pierwszą świątynią Rzymu, której budowę zlecił papież, a nie kolejni imperatorzy. Wnętrze kościoła zadziwia surowością, z którą kontrastuje pozłacany, rzeźbiony strop kasetonowy. Wykorzystane do tego celu złoto pochodziło z pierwszego transportu tego kruszcu z kontynentu amerykańskiego i było podarunkiem hiszpańskiego króla Ferdynanda Aragońskiego (1452-1516) dla papieża Aleksandra VI (1431-1503). Trójnawowe wnętrze bazyliki ma długość 86,0 m. Posadzka ułożona z porfiru i marmuru to XII-wieczne dzieło kamieniarzy ze szkoły Cosmatich (arte cosmatesca). Renesansowy sufit zaprojektowany został przez Giuliano da Sangallo (~1445-1516).
Rzeźba przedstawiająca NMP Królową Pokoju.
Wyjątkowość bazyliki podkreśla również fakt, że stała się ona miejscem spoczynku wielu znamienitych postaci. Pochowani są tu m.in. papieże Paweł V (1552-1621), Klemens VIII (1536-1605) , Klemens IX (1600-1669), Mikołaj IV (1227-1292), św. Pius V (1504-1572), Sykstus V (1521-1590), Franciszek (1936-2025) , słynny architekt, rzeźbiarz i malarz Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680), renesansowy malarz Girolamo Muziano (~1532-1592), siostra cesarza Francuzów Paulina Maria Bonaparte (1780-1825), czy komandor porucznik marynarki włoskiej, dowódca X Flotylli MAS, skrajnie prawicowy działacz polityczny, pisarz Junio Valerio Borghese (1906-1974). Był też tu pochowany papież Honoriusz III (~1150-1227), którego grób już nie istnieje. Na zdjęciu widoczny jest grób papieża Franciszka. Grób, zgodnie z jego wolą, jest prosty i wykonany z jasnego, liguryjskiego marmuru.
Wejście do kaplicy Pawła V w Bazylice Matki Bożej Większej.
Kaplica Pawła V w Bazylice Matki Bożej Większej. Kaplicę aż po kopułę zdobią wyszukane kolorowe marmury, tym cenniejsze, im znajdują się bliżej tabernakulum-relikwiarza mieszczącego ikonę Matki Bożej Salus Populi Romani. Relikwiarz, zaprojektowany przez Girolamo Rainaldiego (1570-1655) i wykonany przez Pompeo Targone (1575~1630), zdobią cztery kolumny z jaspisu z Bargi. Freski zdobiące kaplicę zostały wykonane w latach 1610-1612 przez Giuseppe Cesariego (1568-1640), znanego jako Cavalier d'Arpino, kierującego grupą malarzy, w skład której wchodzili tacy artyści, jak Giovanni Baglione (~1566-1643), Lodovico Cigoli (1559-1613) i Guido Reni (1575-1642).
Ikona "Salus Populi Romani" (Ratunek Ludu Rzymskiego) w Bazylice św. Marii Większej. Otaczająca ikonę jednolita rama z lapis lazuli przywodzi na myśl zachmurzone niebo i symbolizuje niejako bramę Niebios.
Pod ołtarzem głównym w Bazylice Matki Bożej Większej ukryty jest relikwiarz Świętego Żłóbka (Sacra Culla). Relikwie zostały kilka lat temu przebadane przez naukowców. Stwierdzono, że drewno pochodzi z terenów Palestyny i ma około 2000 lat.
Sacra Culla - pięknie zdobiony relikwiarz Żłóbka Świętego. Relikwie te zostały sprowadzone do Rzymu w V wieku przez cesarzową Elię Eudokię Augustę (401-460).
Przed relikwiarzem stoi marmurowa rzeźba klęczącego papieża św. Piusa V (1504-1572) pogrążonego w modlitwie przed Świętym Żłóbkiem.
W absydzie znajduje się scena Koronacji Matki Bożej wykonana w 1295 roku według projektu Jacopo Torrittiego na zlecenie papież Mikołaja IV (1227-1292). Ołtarz główny osłania baldachim, a pod nim znajdują się relikwie żłobka Jezusa (Sacra Culla). Na łuku tęczowym znajdują wczesnochrześcijańskie mozaiki z V wieku przedstawiające sceny biblijne i wykonane za pontyfikatu św. Sykstusa III (?-440)
Kaplica Sykstyńska (Cappella Sistina) w Bazylice Matki Bożej Większej, znana także jako Kaplica Żłóbka (del Presepe), została zlecona przez papieża Sykstusa V (1521-1590) w latach 1585-1587. Cieszący się zaufaniem papieża architekt Domenico Fontana (1543-1607) zbudował więc największą wtedy w Rzymie kaplicę na planie krzyża greckiego z dwiema kaplicami bocznymi. Mieszcząca się w okrągłej przestrzeni, oświetlonej ośmioma dużymi oknami, stanowi zwieńczenie znajdującej się na niższej kondygnacji właściwej Kaplicy Żłóbka, do której prowadzą dwie rampy schodów.
W Kaplicy Sykstyńskiej Bazyliki Matki Bożej Większej. Wykonanie fresków i sztukaterii, obrazujących historię narodzin Jezusa, powierzono grupie artystów pod kierunkiem Cezarego Nebbii (1536- 1614) i Giovanniego Guerry (1544-1618).
Zasadniczym elementem całej Kaplicy Sykstyńskiej w Bazylice Matki Bożej Większej jest tabernakulum wykonane przez Ludovica del Duca (~1520-1604) ze złoconego brązu. Zdobieniem i spowitymi winoroślą kolumnami przypomina Świątynię Salomona, symbolizując dosłowne znaczenie nazwy miasta, gdzie urodził się Jezus: Betlejem, czyli "dom chleba".
Jeden z ołtarzy w Bazylice Matki Bożej Większej.
W Bazylice Matki Bożej Większej pochowany jest także papież św. Pius V (1504-1572). Jego szczątki, a dokładniej relikwie, znajdują się w grobowcu umieszczonym w pobliżu Kaplicy Sykstyńskiej wewnątrz tej bazyliki.
Baptysterium Bazyliki Matki Bożej Większej. W latach 1605-1608 Flaminio Ponzio (1560-1613) wzniósł dla kanoników bazyliki pałac, którego dolne piętro mieściło w okresie zimowym nową zakrystię i chór. Sklepienie chóru zostało ozdobione w latach 1608-1610) freskami przedstawiającymi Ojców Kościoła i proroków, którzy otaczają Maryję. Marmurowa płaskorzeźba ze sceną Wniebowzięcia Matki Bożej jest dziełem Pietro Berniniego (1562-1629), ojca słynnego Giovanniego Lorenza Berniniego (1598-1680). Podczas pontyfikatu Leona XII (1760-1829) Giuseppe Valadier (1762-1839) przekształcił chór zimowy w baptysterium. Specjalnie na potrzeby tego nowego pomieszczenia, papież ofiarował chrzcielnicę z czerwonego porfiru, otoczoną marmurową balustradą. W 867 roku w bazylice Santa Maria Maggiore papież Hadrian II (792-872) przyjął świętych Cyryla i Metodego. Wtedy też zatwierdził używanie języka starosłowiańskiego w liturgii. W baptysterium to historyczne wydarzenie upamiętniają okolicznościowe tablice umieszczone tam przez narody słowiańskojęzyczne.
Wzdłuż ścian nawy głównej, powyżej kolumn, znajdują się mozaiki z V wieku przedstawiające sceny ze Starego Testamentu. Łuk tęczowy zdobią pasy mozaiki wykonane w latach 432-440. Ukazują sceny z Nowego Testamentu, tworząc cykl poświęcony Matce Bożej.
W pobliżu bazyliki Matki Bożej Większej.
Super...mam na ten rok podobne plany co Piea więc śledzę i notuję ....
odwiedziłem Rzym z Watykanem w jubileuszowym 2000r. - miałem więc możliwość wejścia do każdej z 4 papieskich bazylik przez święte drzwi i pytanie z ciekawości wtedy w bazylice Jana na Lateraniewzdłuż nawy głównej były w madalionach podobizny wszystkich papieży, które oczywiście kończyły się na podobiźnie JPII, ale do końca nawy pozostały tylko 2 puste medaliony jak to wygląda dziś ??? wtedy w nawie nie było miejsca na dalsze więć gdzie umieszczona jest podobizna obecnego Leona???
papuas
Powiem szczerze, że nie wiem.
Kolejny dzień pobytu w stolicy Italii poświęciliśmy na zwiedzanie Muzeów i Ogrodów Watykańskich.
Kolejka turystów przed wejściem do Muzeów Watykańskich (Musei Vaticani). Są to muzea publiczne Państwa Watykańskiego, powstałe ze zbiorów dzieł sztuki zgromadzonych przez poszczególnych papieży. Początki kolekcji związane są ze zbiorami dzieł zgromadzonych przez Sykstusa IV (1414-1484) i Juliusza II (1443-1513). Powiększone zostały podczas pontyfikatów kolejnych papieży. Są jednymi z najczęściej odwiedzanych muzeów świata. Muzea Watykańskie wywodzą swoje początki z odkrycia w 1506 roku w winnicy niedaleko bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie antycznej rzeźby Grupy Laokoona, którą zakupił Papież Juliusz II od właściciela winnicy, za rekomendacją Giuliano da Sangallo (1445-1516) i Michała Anioła (1475-1564), którzy pracowali w tym czasie dla papieża. Po zakupie rzeźby papież nakazał umieścić ją na wystawie publicznej w Watykanie. W tym samym roku papież przeniósł swoją prywatną kolekcję rzeźb na dziedziniec oktagonalny. Równocześnie trwała budowa, zaprojektowanego przez Donato Bramante (1444-1514), dziedzińca belwederskiego, wokół którego przez następne stulecia rozbudowywano kolejne części muzeów. Jeszcze za panowania Juliusza II doszło do zakupu kolejnej rzeźby która z czasem nabrała statusu jednego z najcenniejszych dzieł w kolekcji muzeów - pochodzącej najprawdopodobniej z II wieku n.e. rzeźby przedstawiającej Apollina, która ze względu na jej ustawienie w krużganku dziedzińca (obok grupy Laokoona) zyskała sławę jako Apollo Belwederski. Zbiory dzieł sztuki sukcesywnie powiększały się nawet pomimo katastrofalnego w skutkach dla miasta złupienia w 1527 roku. Muzea otwarto oficjalnie w roku 1757 za pontyfikatu papieża Benedykta XIV (1675-1758) jako Museum Christianum.
Przy makiecie przedstawiającej Watykan.
Gmach Pinakoteki Watykańskiej (Pinacoteca Vaticana) widziany od strony Ogrodów Watykańskich. Jest to oddział Muzeów Watykańskich , otwarty w obecnej siedzibie w 1932 roku, za pontyfikatu papieża Piusa XI (1857-1939). Tę siedzibę dla pinakoteki zaprojektował architekt Luca Beltrami (1854-1933). Jako lokalizację wybrano część XIX-wiecznego Ogrodu Kwadratowego (Giardino Quadrato) w północnej części Watykanu. Obecnie kolekcja pinakoteki obejmuje ok. 460 obrazów. Wśród nich znajdują się dzieła takich artystów jak Gentile da Fabriano (~1370-1427), Giotto di Bondone ~1266-1337), Simone Martini (~1284-1344), Fra Angelico (~1387-1455), Benozzo Gozzoli (1420~1497/1498), Melozzo da Forlì (~1438-1494), Marco Palmezzano (~1459-1539), Ercole de’ Roberti (~1450-1496), Lucas Cranach starszy (1472-1553), Niccolò di Liberatore (~1430-1502), Pietro Perugino (~1450-1523), Rafael Santi (1483-1520), Giovanni Bellini (~1427/1430-1516), Leonardo da Vinci (1452-1519), Tycjan (~1488/1490-1576), Paolo Veronese (1528-1588), Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610), Nicolas Poussin (1594-1665) i inni.
Budynki Muzeów Watykańskich widziane od strony Ogrodu Kwadratowego. Kompleks Muzeów Watykańskich składa się z 54 muzeów tematycznych, galerii, sal i komnat. Wśród nich warto wymienić: Muzeum Pio-Clementino - kolekcję rzeźb antycznych zgromadzoną przez Klemensa XIV (1705-1774) i Piusa VI (1717-1799). Wśród greckich i rzymskich rzeźb najbardziej znane są Apollo Belwederski, Grupa Laokoona i Tors Belwederski; Gregoriańskie Muzeum Etruskie i Muzeum Egipskie założone przez Grzegorza XVI (1765-1846); Muzeum Misyjno-Etnologiczne założone w 1925 roku przez Piusa XI (1857-1939); Muzeum Chiaramonti założone z inicjatywy Piusa VII (1742-1823) w 1807 roku i gromadzące kolekcję rzeźb antycznych powstałych w okresie od I wieku p.n.e. do III wieku. W licznych galeriach zgromadzone są zbiory arrasów, map i ksiąg. Do ciągu muzealnego zostały włączone Stanze, czyli pomieszczenia ozdobione freskami m.in. przez Rafaela oraz Kaplica Sykstyńska. W Sali Sobieskiego eksponowany jest obraz Jana Matejki (1838-1893) przedstawiający Jana III Sobieskiego (1629-1696) po zwycięstwie pod Wiedniem. Obraz został podarowany przez Jana Matejkę papieżowi Leonowi XIII (1810-1903) z okazji obchodów 200. rocznicy stoczenia zwycięskiej bitwy.
W Ogrodach Watykańskich (Giardini Vaticani). Jest to zespół ogrodowo-parkowy o powierzchni ok. 23 ha w Watykanie. Ogrody Watykańskie powstały w różnych okresach historii siedziby papieży. Okalają one budynki użyteczności publicznej i mieszkalne państwa-miasta. Od 2012 roku w ogrodach znajduje się 100 fontann, do których wodę doprowadza akwedukt zbudowany za papieża Pawła V (1552-1621). Ogrody Watykańskie nie były dostępne dla turystów zwiedzających Watykan aż do czasów Piusa XII (1876-1939).
Ogrody na Wzgórzu Watykańskim zostały założone przez papieża Mikołaja III (~1210/1220-1280) w 1279 roku. Za jego pontyfikatu istniał w pobliżu Bazyliki św. Piotra na Watykanie papieski dwór obronny, będący jedną z oficjalnych rezydencji. Nie była to jednak siedziba tak okazała jak średniowieczny Pałac Laterański. Mikołaj III wzniósł nową rezydencję na Watykanie, a przy niej urządził rozległe ogrody. Pierwsze ogrody papieskie składały się z sadów (pomerium), łąk (pratellum) oraz ogrodów w ścisłym tego słowa znaczeniu (viridarium). Ogrody zlokalizowane były w pobliżu wzgórza Sant’Egidio, gdzie dzisiaj wznosi się Palazzetto del Belvedere i krużganki Muzeów Watykańskich.
Papież Innocenty VIII (1432-1492) zlecił architektowi Antoniemu del Pollaiolo (~1429/1432-1498) wybudowanie letniej rezydencji, tzw. Palazzetto del Belvedere. Z biegiem wieków na terenach pierwotnych ogrodów, pomiędzy pałacem papieża Mikołaja III a letnią rezydencją, kolejni papieże wznosili nowe budowle. Juliusz II (1443-1513) zlecił Donato Bramantemu (1444-1514) połączenie Pałacu Apostolskiego z Belwederem. W ten sposób powstały dwie dwupiętrowe równoległe galerie z tarasami. Budowę ukończono w 1546 roku. Zewnętrzną granicę państwa i w dużej części ogrodów wyznacza linia murów wzniesionych za pontyfikatów Pawła III (1468-1549) i Piusa IV (1499-1565).
Pomnik św. Piotra i bazylika św. Piotra widziane z Ogrodów Watykańskich
Fontana dell’Aquilone (Fontanna Orła) to barokowa fontanna w Ogrodach Watykańskich, zaprojektowana przez Giovanniego Vasanzia (~1550-1621), właśc. Jana van Santena - holenderskiego architekta, aktywnego we Włoszech oraz Martino Ferabosco (?-1623), ukończona w 1612 roku. Ta największa z watykańskich fontann zlokalizowana jest nieopodal statuy św. Piotra, między klasztorem Mater Ecclesiae a Domkiem Piusa IV, na skraju ogrodu angielskiego. Tutaj po skałach imitujących grotę i pokrytych zielonym mchem spływają kaskady wody. Orzeł nawiązuje do herbu papieża Pawła V Borghese (1552-1621). Kazał on doprowadzić do Rzymu i papieskiej rezydencji w Watykanie wodę z Jeziora Bracciano, które zasilało starożytny akwedukt Aqua Traiana.
Ogrody Watykańskie, zajmujące nieco ponad połowę powierzchni Państwa Kościelnego stanowią oazę zieleni i natury pełną pięknej architektury i sztuki oraz duchowości. W nich kryją się średniowieczne fortyfikacje, renesansowe i barokowe cuda architektury, kaplice, parki, fontanny, groty i posągi. Po podpisaniu Traktatów Laterańskich w 1929 roku Ogrody Watykańskie nakazał uporządkować papież Pius XI. Przechadzając się w ciszy i spokoju znajdziemy w nich trzy różne typy ogrodu: angielski, francuski i włoski. Ogród w stylu włoskim charakteryzuje układ geometryczny alejek i rabat typowy dla epoki renesansu. Ogród francuski wyróżnia wielkość i majestatyczność sztuki klasycznej i barokowej z posągami oraz fontannami. Natomiast ogród angielski charakteryzuje geometria oraz elementy natury takie jak groty, potoki, drzewa, krzewy. pergole, świątynie i ruiny.
W ogrodach papieże spacerowali i modlili się w przeróżnych grotach, zakątkach pełnych ławeczek, kapliczek, fontann, szemrzącej wody lub ciszy. Miejsce to zachwyca swoim pięknem i różnorodnością. Za Grzegorza XIII (1502-1585) w Ogrodach Watykańskich zbudowano tzw. Wieżę Wiatrów (Torre dei Venti), pierwsze watykańskie obserwatorium astronomiczne. Znaczenie Ogrodów Watykańskich pomniejszyło wybudowanie Pałacu Kwirynalskiego jako letniej rezydencji papieży, a w XVII wieku nabycie willi w Castel Gandolfo.
Jeden z antycznych posągów w Ogrodach Watykańskich.
Kaplica Madonna Misericordia (Matki Miłosierdzia) jest kaplicą, którą otrzymał w prezencie papież Jan Paweł II (1920-2005). Kazał ją później udekorować papież Benedykt XVI (1927-2022).
Tuż przy Kaplicy Matki Miłosierdzia znajdują się przepiękne, kolorowe ławeczki.
Idąc alejką znajdujemy tutaj rośliny, o których wspomina Biblia, na przykład papirus, akant, bukszpan, cedry libańskie, jałowce, drzewa oliwne czy cyprysy.
Aleja prowadząca do kaplicy MB z Lourdes.
Kaplica MB z Lourdes stanowi rekonstrukcję groty z figurą Maryi. U góry widnieje też portret papieża Leona XIII, który był fundatorem tej kaplicy. Przy grocie odbywają się msze w maju, który jest miesiącem maryjnym.
Figura Maryi w grocie kaplicy MB z Lourdes.
W grocie stoi pierwszy ołtarz z Lourdes przeniesiony z sanktuarium do Watykanu.
Tuż obok kaplicy MB z Lourdes wznosi się wieża ostrzegawcza oraz mury z czasów papieża Leona IV (?-855). Mury te stanowiły pierwsze fortyfikacje na Wzgórzu Watykańskim w celu obrony bazyliki św. Piotra przed najazdami i grabieżami. W wieży zaś Leon IV kazał sobie urządzić apartamenty na okres letni.
Wieża ostrzegawcza oraz tzw. mury leoniańskie z X wieku.
Kwitnące kwiaty na skraju ogrodu botanicznego.
Fontana delle Ranocchie, czyli Fontanna Ropuch w ogrodzie francuskim. Prawdopodobnie pochodzi ona jeszcze z okresu średniowiecza, w jej środku znajduje się pękaty dzban na wino a wokół siedzą ropuchy z brązu.
Pomnik św. Juana Diego Cuauhtlatoatzina (~1474-1548) - azteckiego wizjonera, ochrzczonego przez pierwszych misjonarzy franciszkańskich, prawdopodobnie w 1524 roku. W 1990 roku papież Jan Paweł II (1920-2005) beatyfikował go, podczas uroczystej mszy w bazylice Najświętszej Maryi Panny z Guadalupe w Meksyku. Podczas kolejnej podróży do Meksyku, papież ogłosił go świętym. Kanonizacja miała miejsce w 2002 w Guadalupe.
Papieski heliport, czyli lądowisko dla helikoptera. Papież swojego helikoptera nie posiada (korzysta z helikoptera dostarczanego przez armię włoską), ale tym środkiem transportu podróżował Jan XXIII (1881-1963) i Jan Paweł II (1920-2005) na niewielką odległość, czyli głównie z Watykanu do Castel Gandolfo. Najczęściej jednak heliport służy w razie sytuacji kiedy potrzebna jest szybka pomoc medyczna.
Ogrody w stylu włoskim. Widzimy tutaj formy z bukszpanu tworzące alejki i kwitnące kwiaty.
Ulica w Ogrodach Watykańskich, którą dojdziemy do siedziby Vatican Media - założonego w 1983 ośrodka medialnego pod nazwą Watykańskie Centrum Telewizyjne, od 1996 roku jest ono organem Stolicy Apostolskiej.
W pobliżu ogrodów włoskich i ogrodu różanego.
Spojrzenie z ogrodów włoskich w kierunku Bazyliki św. Piotra.
Jeszcze raz kopuła Bazyliki św. Piotra widziana z Ogrodów Watykańskich.
Nimfeum z loggią - fragment Domku Piusa IV (Casina di Pio IV / Villa Pia). Jest to willa patrycjuszowska z XVI wieku stojąca w Ogrodach Watykańskich. W zabytkowej willi mają swoją siedzibę następujące instytucje: Papieska Akademia Nauk (Pontificia Academia Scientiarum), Papieska Akademia Nauk Społecznych (Pontificia Academia Scientiarum Socialium) oraz Papieska Akademia im. św. Tomasza z Akwinu (Pontificia Academia Sancti Thomae Aquinatis). Willa została zbudowana w 1558 roku dla papieża Pawła IV (1476-1559), według projektu Pirro Ligorio (~1510-1583). Z architektem współpracował Giovanni Sallustio Peruzzi (~1511/1512-1572), syn Baldassare Peruzziego (1481-1536/1537). Budynek został ukończony w 1561 roku, po śmierci papieża, za pontyfikatu Piusa IV (1499-1565), który uczynił z niego miejsce rekreacji i klejnot reprezentacyjny. Willa utrzymana jest w stylu manierystycznym. Artyści ozdobili ją rzeźbami starożytnymi i współczesnymi, freskami i obrazami. Domek Piusa IV składa się z dwóch części. Mniejsza część, zwrócona w kierunku Pałacu Apostolskiego, to swego rodzaju nimfeum otwarte w stronę fontanny, ozdobione mozaikami i niszami z posągami i płaskorzeźbami. Nad dolną częścią znajduje się dorycka loggia otwarta w górnej części. Przez eliptyczne atrium przechodzi się do budynku większego.
W okolicach fontanny Kybele (Fontana di Cibele).
Fontanna Kybele i wygrzewające się przy niej w słońcu żółwie. Kilka lat temu pojawiły się zaledwie dwa, dzisiaj zaś jest to już ogromna rodzina. Tutaj kiedyś był rybny staw hodowlany na potrzeby papieskiego dworu.
W sali arrasów w Muzeach Watykańskich. Sala, zlokalizowana głównie w Pinakotece Watykańskiej, prezentuje bezcenne tkaniny zaprojektowane przez Rafaela Santi (1483-1520) dla papieża Leona X (1475-1521). Wykonane w brukselskiej pracowni Pietera van Aelsta (1502-1550) arrasy przedstawiają sceny z życia św. Piotra i św. Pawła, będąc arcydziełami renesansu.
Galeria Map (Galleria delle carte geografiche) w Muzeach Watykańskich to imponujący 120-metrowy korytarz z XVI wieku, ozdobiony 40 freskami przedstawiającymi regiony Italii. Powstała w latach 1580-1585 na zlecenie papieża Grzegorza XIII (1502-1585), a za jej projekt odpowiadał geograf Ignazio Danti (1536-1586). Mapy przedstawiają stan wiedzy geograficznej ówczesnych Włoch z niezwykłą dokładnością.
W Muzeach Watykańskich
Obraz Jana Matejki (1836-1893) przedstawiający króla Jana III Sobieskiego (1629-1696) po bitwie wiedeńskiej w 1683 roku, eksponowany w Sali Sobieskiego Muzeów Watykańskich.
W Komnatach Rafaela (Stanze di Raffaello) w Muzeach Watykańskich. Pomieszczenia zostały udekorowane na specjalne zamówienie papieża Juliusza II (1443-1513), który nie chciał mieszkać w apartamentach zajmowanych wcześniej przez jego zdemoralizowanego poprzednika Aleksandra VI (1431-1503) i postanowił stworzyć nową, pełną przepychu część pałacu. Niestety, zarówno papież Juliusz, jak i sam Rafael, nie doczekali zakończenia tego imponującego przedsięwzięcia. Po śmierci słynnego artysty, jego dzieło kontynuowali uczniowie, wśród których na szczególną uwagę zasługuje Giulio Romano (1499-1546). Widoczna na zdjęciu Stanza di Constantino, czyli Sala Konstantyna, to pomieszczenie, w którym malowidła powstały już po śmierci Rafaela. Prawdopodobnie są one dziełem jego ucznia, Giulio Romano. Sala ta, wykorzystywana do organizacji oficjalnych ceremonii, kryje w sobie fascynujące obrazy. Na ścianach przedstawiono tu sceny z życia Konstantyna Wielkiego (~272-337), pierwszego chrześcijańskiego cesarza Rzymu.
Sufit Sali Konstantyna w Komnatach Rafaela.
Stanza della Segnatura, czyli Sala Podpisów, służyła Juliuszowi za bibliotekę. Jej nazwa nawiązuje do faktu, że wcześniej papież podpisywał w niej oficjalne dokumenty i listy, nazywane bullami papieskimi. Sala ta była pierwszym z udekorowanych apartamentów, a każdy z fresków stanowił alegorię jednego z czterech głównych tematów: Filozofii, Literatury, Teologii i Prawa. Wśród malowideł znajduje się słynna Szkoła Ateńska (widoczna na zdjęciu), która przedstawia antycznych filozofów. Wiele z tych postaci zostało upodobnionych do renesansowych mistrzów. Na pierwszym planie widzimy Heraklita, którego twarz przypomina Michała Anioła, siedzącego na schodach i opierającego się o marmurowy blok. Tuż za nim, na szczycie schodów, stoi Platon z rysami Leonarda da Vinci, z uniesionym palcem wskazującym ku górze.
W Muzeach Watykańskich.
Obraz Salvadora Dali (1904-1989) Muzeach Watykańskich.
Obraz kolumbijskiego artysty Fernando Botero (1932-2023) w Muzeach Watykańskich.
Fresk "Sąd Ostateczny" Michała Anioła (1475-1564) w Kaplicy Sykstyńskiej. Dzieło powstało na zamówienie papieża Klemensa VII (1478-1534) w latach 1536-1541. Kompozycja jest skupiona wokół postaci Chrystusa – sędziego karzącego za grzechy, z Matką Bożą u boku. Wokół zgromadzeni są święci, najczęściej trzymający narzędzia swojej męczeńskiej śmierci. Po prawej stronie ukazany jest św. Piotr z kluczami, poniżej św. Bartłomiej z nożem w ręku i własną skórą (skóra twarzy to autoportret Michała Anioła), na lewo od Bartłomieja - św. Wawrzyniec z rusztem. W górnej części obrazu unoszą się aniołowie trzymający narzędzia Męki Pańskiej. Sama Kaplica Sykstyńska jest papieską kaplicą w Pałacu Watykańskim. Zudowana została w latach 1475-1483 z fundacji papieża Sykstusa IV (1414-1484), stąd jej nazwa. Kaplica Sykstyńska od początku była przeznaczona na ważniejsze uroczystości kościelne. Dawniej często odprawiano w niej msze święte. Odbywa się tutaj konklawe, czyli wybór nowego papieża. Ściany i sklepienie Kaplicy zdobią freski znanych artystów, takich jak Pietro Perugino (~1450-1523), Sandro Botticelli (1445-1510), Cosimo Rosselli (~1439-1507), Luca Signorelli (~1450-1523), Domenico Ghirlandaio (1449-1494) i oczywiście wspomniany wyżej Michał Anioł. Z samej Kaplicy Sykstyńskiej nie mam zdjęć, gdyż obowiązuje tam zakaz fotografowania.
Monumentalne schody w Muzeach Watykańskich zaprojektowane przez włoskiego inżyniera i architekta Giuseppe Momo (1875–1940).
Schody zaprojektowane przez Giuseppe Momo w 1932 roku są w zasadzie podwójną rampą w kształcie helisy. Rampa ma dwa, szerokie na 16 m i długie na 98 m, jednokierunkowe biegi, po jednym w górę i w dół. Piękna balustrada wykonana została z brązu i ozdobiona papieskimi herbami.
Czwartego dnia pobytu w Rzymie podjechaliśmy metrem na Plac Hiszpański (Piazza di Spagna), skąd odbyliśmy długi spacer, zakończony zwiedzaniem Koloseum. Gdy mieliśmy opuszczać ten zabytek rozpętała się burza, której towarzyszył ulewny deszcz, który zatrzymał nas wewnątrz na prawie półtorej godziny. Dzień zakończyliśmy kolacją w trattorii niedaleko naszego hotelu, gdzie zjedliśmy pyszną pizzę neapolitańską z anchois (u nas - nie wiem dlaczego - pizza o tej nazwie nie zawiera tego składnika).
Plac Hiszpański (Piazza di Spagna) to jedno z miejsc w Rzymie, w którym życie nie zamiera ani na chwilę. Jego magiczny urok sprawia, że jest to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Wiecznym Mieście.
Plac Hiszpański jest sławny za sprawą monumentalnych schodów "Scalinata della Trinita dei Monti" (Schody kościoła Trójcy Świętej), popularnie zwanych Schodami Hiszpańskimi. Ta wspaniała barokowo-rokokowa kompozycja powstała w latach 1723-1725, a jej projektantami byli Francesco de Sanctis (1679-1731) i Alessandro Specchi (1666-1729). Schody łączą Plac Hiszpański ze stojącym na skraju wzgórza Pincio kościołem Trinità dei Monti. Mają 138 stopni i należą do najdłuższych oraz najszerszych w Europie. Schody Hiszpańskie zostały uroczyście zainaugurowane przez papieża Benedykta XIII (1649-1730).
Fundatorem schodów był Francuz, Etienne Gueffier, jednak swoją nazwę zawdzięczają one ambasadzie Hiszpanii przy Stolicy Apostolskiej, która w momencie powstawania konstrukcji znajdowała się w usytuowanym obok Pałacu Mondaleschi. Niestety, od 2019 roku zakazano siadania na schodach, łamiąc ponad dwustuletnią tradycję. Na szczycie schodów znajduje się XVI-wieczny kościół Trinità dei Monti (Świętej Trójcy), który jest jedną z głównych świątyń Francuzów w Rzymie. Do początku XVI wieku na terenie obecnego kościoła znajdowała się rozległa winnica, którą władca Francji Karol VIII (1470-1498) podarował pewnemu zakonowi. Od tego też czasu datuje się wpływ francuski na tym obszarze. W 1502 roku na rozkaz Ludwika XII (1462-1515), króla Francji i właściciela gruntu, rozpoczęto budowę kościoła z zamiarem przyznania go francuskim mnichom z Zakonu św. Franciszka z Paoli. Do kościoła przylgnęła nazwa Trinità dei Monti (Świętej Trójcy na Górze), w odniesieniu do wzgórza Pincio, na którym został wzniesiony. Prace budowlane trwały przez cały XVI wiek, z przerwą w latach 1527–1587, ze względu na poważne straty, spowodowane przez Sacco di Roma. Budowniczymi kościoła, którego projekt tradycyjnie przypisywano Giacomowi della Porta (1540-1602), byli architekci Annibale Lippi i Gregorio Caronica. Konsekracji świątyni dokonał w 1585 roku papież Sykstus V (1521-1590). Przed kościołem znajduje się 14-metrowy obelisk Sallustiano, prawdopodobnie przywieziony do Rzymu przez Lucjusza Domicjusza Aureliana (214-275) i umieszczony pierwotnie w "Ogrodach Salustiana" (od którego wziął swoją nazwę).
Schody Hiszpańskie należą do miejsc tłumnie odwiedzanych przez turystów. Odbywają się na nich coroczne pokazy mody a wiosną zdobi je kwiatowa dekoracja ustawiana z okazji festiwalu kwiatów. Zimą, w okresie Bożego Narodzenia, na tarasie schodów ustawiana jest szopka. Istnieje przesąd, zgodnie z którym na tych schodach nie należy jeść ponieważ może to przynieść nieszczęście. Inny zaś zakłada, że radość i powodzenie w życiu można sobie zapewnić, robiąc zdjęcie na Schodach Hiszpańskich ze spuszczoną głową.
W budynku przy Placu Hiszpańskim, usytuowanym po prawej stronie wejścia na schody, od czasów króla Jana III Sobieskiego (1629-1696) do III rozbioru Polski mieściła się polska ambasada. W XVIII wieku Plac Hiszpański stał się areną skandalu obyczajowego. Latem 1737 roku, z uwagi na nadmierny upał, przyjął się tu zwyczaj nocnych spotkań i tańców. Gdy wiadomość o tym dotarła do jednego z kardynałów, ten był tak zgorszony, że nakazał rozpędzić bawiącą się gawiedź. W kolejnych dniach zabronił on oficjalnie kontynuowania tego "niecnego procederu".
U podnóża Schodów Hiszpańskich znajduje się niewielka fontanna tzw. Barcaccia (krypa, łódeczka) wykonana w 1623 roku przez Pietro Berniniego (1562-1629), ojca Giovanniego Lorenza Berniniego (1598-1680). Fontannę zasilają wody doprowadzone akweduktem (tym samym, który zasila fontannę di Trevi). Fontanna jest pamiątką po powodzi, która miała miejsce w Boże Narodzenie 1598 roku. Wody Tybru wyrzuciły w tym miejscu łódkę.
Przy fontannie Barcaccia.
Przy fontannie Barcaccia.
Plac Mignanelli i Kolumna Niepokalanego Poczęcia (Colonna dell’Immacolata Concezione).
Kolumna Niepokalanego Poczęcia zajmuje szczególne miejsce w bogatej historii i tradycji religijnej Rzymu. Została wzniesiona w połowie XIX wieku z inicjatywy papieża Piusa IX (1792-1878), aby upamiętnić ogłoszenie dogmatu o Niepokalanym Poczęciu, które miało miejsce w 1854 roku i potwierdzało, że Maryja została poczęta bez grzechu pierworodnego. Akt ten umocnił jej pozycję jako jednej z najważniejszych postaci teologii katolickiej. Zaprojektowana przez Luigiego Polettiego (1792-1869), kolumna stanowi wspaniały przykład architektury neoklasycystycznej i ma ok. 12 metrów wysokości. Na jej szczycie znajduje się brązowa figura Matki Bożej, stworzona przez Giuseppe Obiciego (1807-1878). Postać Maryi, z koroną z gwiazd stojąca na globie, symbolizuje triumf Niepokalanego Poczęcia nad grzechem i złem. Co roku, 8 grudnia - w Uroczystość Niepokalanego Poczęcia - pomnik staje się centrum obchodów w Rzymie, przyciągając pielgrzymów oddających hołd Maryi i proszących ją o wstawiennictwo.
Jedna z rzymskich uliczek w pobliżu Fontanny di Trevi.
Jedna z rzymskich uliczek w pobliżu Fontanny di Trevi.
Jedna z rzymskich uliczek w pobliżu Fontanny di Trevi.
Jedna z rzymskich uliczek w pobliżu Fontanny di Trevi.
Fontanna di Trevi (Fontana di Trevi) to najbardziej znana barokowa fontanna w Rzymie. Została zbudowana z inicjatywy Klemensa XII (1652-1740) w miejscu istniejącej wcześniej fontanny zaprojektowanej przez Leona Battistę Albertiego (1404-1472) z 1435 roku. Zasila ją woda doprowadzona akweduktem zbudowanym w 19 roku p.n.e. przez Marka Wipsaniusza Agrypę (63-12 p.n.e.), tym samym, który zasila fontannę Barcaccia znajdującą się u podnóża Schodów Hiszpańskich. W 1640 roku Urban VIII (1568-1644) zainicjował dzieło przebudowy fontanny. Monumentalny projekt przedstawił Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680). Nie doszedł on jednak do skutku z powodu problemów finansowych dworu papieskiego. Klemens XII w 1732 roku ogłosił konkurs na nową fontannę. Papież wybrał projekt Niccolò Salviego (1697-1751). Prace trwały od 1735 do 1776 roku. Sam autor projektu nie dożył zakończenia budowy.
Forma tej barokowej fontanny przypomina fasadę budynku. Ma ona 20 m szerokości i 26 m wysokości. Centralnymi postaciami fontanny są Okeanos i dwa trytony, będące symbolami Kastora i Polluksa. Bóstwo oceanów znajduje się na rydwanie zaprzężonym w dwa hippokampy (hybrydy konia i ryby), z których jeden jest spokojny, prowadzony przez trytona z prawej strony, tryton z lewej strony natomiast stara się okiełznać niespokojnego konia. Symbolizują one dwa odmienne stany morza (ciszę i sztorm). Cztery statuy umieszczone na balustradzie symbolizują cztery pory roku. W sąsiednich niszach znajdują się kobiece postaci będące alegoriami Zdrowia (po prawej) i Obfitości (po lewej).
Legenda wiąże nazwę fontanny z imieniem Trevia noszonym przez dziewicę, która odkryła źródło wody wykorzystane przy budowie akweduktu. Wodę doprowadzaną przez ten akwedukt do fontanny nazywa się Acqua Virgo (Woda Dziewicy). Jak głosi legenda, wrzucenie monety do tej fontanny zapewnia turystom powrót do Wiecznego Miasta.
Dochodzimy do Placu Koloseum (Piazza del Colosseo). Jest to plac położony między Via dei Fori Imperiali i Via Claudia. W starożytności nad placem górował olbrzymi pomnik cesarza Nerona (37-68). Po jego śmierci Wespazjan (9-79) zamienił głowę posągu na Słońce, a wik później cesarz Kommodus (161-172) zadedykował statuę Herkulesowi, nadając jej swoje rysy. Pomnik, usytuowany między Forum Romanum a Koloseum, został wykonany z pozłacanego brązu i mierzył 30 m wysokości.
Koloseum, a właściwie Amfiteatr Flawiuszów (Amphitheatrum Flavium) to amfiteatr wzniesiony w latach 70-80 za panowania Wespazjana (9-79) i Tytusa (39-81) - cesarzy z dynastii Flawiuszów. Jest to duża, eliptyczna budowla o długości 188 m, szerokości 156 m, obwodzie 524 m i wysokości 48,5 m, z pojemną widownią, która mogła pomieścić od 45 do 50 tys. widzów. Opinii na temat etymologii słowa "koloseum" jest wiele. Poczynając od antycznej, która wskazuje, że nazwa pochodzi od stojącego wówczas na placu przy amfiteatrze wielkiego (kolosalnego) posągu Nerona, a kończąc na średniowiecznej, która zwyczajnie przypisywała nazwę rozmiarom zabytku.
Przy wejściu do Koloseum. W głębi widoczny jest ostatni i zdecydowanie najlepiej zachowany starożytny zabytek przy Piazza del Colosseo - wzniesiony w latach 312-315 Łuk Konstantyna.
Wewnątrz Koloseum. Amfiteatr Flawiuszów został wzniesiony w miejscu dawnej sadzawki, będącej częścią ogrodów okazałej rezydencji Nerona. Otwarcie amfiteatru odbiło się szerokim echem w starożytnym świecie. Uroczystości, trwające sto dni, pochłonęły wielu z 3 tysięcy gladiatorów, którzy uczestniczyli w krwawych pojedynkach. Zginęły również setki lwów, tygrysów oraz innych dzikich zwierząt.
Koloseum było prawdziwym arcydziełem, w którym każdy szczegół został doprowadzony do perfekcji. W czterokondygnacyjnym podziale zewnętrznym zastosowano spiętrzenie porządków (najniższa kondygnacja w porządku toskańskim, druga w jońskim, trzecia w korynckim). Trzy niższe kondygnacje związane są z konstrukcyjnym układem arkad, czwarta (najwyższa) została zaopatrzona jedynie w niewielkie okna i dekorację pilastrami korynckimi. Od strony wewnętrznej budowla jest pięciokondygnacyjna. Cztery kondygnacje zbudowano jako układ pomieszczeń wydzielonych pomiędzy filarami, ścianami, ze sklepieniami kolebkowymi i krzyżowymi. Rozmieszczono tam korytarze, schody, przejścia, przestrzenie wentylacyjne. Liczne wejścia, windy, schody oraz przejścia postronie widowni, a także ukryte pod ziemią szerokie korytarze i komnaty, to tylko niektóre z rozwiązań, pozwalających mieszkańcom antycznego Rzymu cieszyć się przedstawieniami.
Wewnątrz Koloseum. Splendoru budowli dodawały też liczne zdobienia ze złota i wyłożone marmurem ściany. Niestety, te elementy dekoracji nie zachowały się do naszych czasów, bowiem zostały wykorzystane w późniejszych wiekach do budowy wielu rzymskich kościołów. Wypełniający amfiteatr specyficzny zapach był mieszanką perfum, których woń miała pokryć towarzyszące walkom na arenie odory krwi, potu i kurzu.
Wewnątrz Koloseum.
Wokół areny wzniesione było podium, gdzie znajdowała się też luksusowa loża cesarska (pulvinar). Powyżej rozciągały się rzędy ławek (maeniana), dzielonych poziomymi przejściami (praecinctiones), a w układzie pionowym - schodami (scalae) na klinowe sektory (cunei). Do Koloseum prowadziło 80 ponumerowanych wejść (vomitoria) - zachowały się ich oznaczenia od nr XXIII do LIV -, które zapewniały szybkie (w ok. 5 minut) opuszczenie widowni (cavea) przez widzów. Jednakże taką możliwość mieli tylko widzowie z dolnych i środkowych rzędów. Istniała też możliwość przykrycia całej widowni specjalną osłoną (velarium) w dni deszczowe lub bardzo słoneczne.
W amfiteatrze odbywały się walki gladiatorów (ludi gladiatorii), widowiska przedstawiające bitwy morskie (naumachiae) oraz widowiska z dzikimi zwierzętami (venationes). W tradycji istnieje przekaz, iż w Koloseum z okrucieństwem mordowano także chrześcijan, co upamiętniono krzyżem wewnątrz budowli. Dopiero od połowy XVIII wieku Koloseum zostało otoczone ochroną i opieką jako miejsce męczeństwa pierwszych chrześcijan, wcześniej służąc jako miejsce pozyskiwania materiału budowlanego w postaci bloków kamiennych.
Warto dodać, że system podziemnych przejść i zainstalowanych tam ukrytych podnośni oraz otwieranych klap sprawiał, że zwierzęta biorące udział w spektaklach pojawiały się nagle w różnych częściach areny, za każdym razem zaskakując przyglądającym się przedstawieniom widzów. W 217 roku Koloseum zostało istotnie uszkodzone przez pożar wywołany uderzeniem pioruna. Pracę remontowe rozpoczęto za panowania Heliogabala (204-222), kontynuowano za panowania Aleksandra Sewera (208-235), ze środków pozyskanych z opodatkowania prostytucji. W roku 445 amfiteatr został poważnie uszkodzony przez trzęsienie ziemi, a w roku 528 odbyły się w nim ostatnie igrzyska. Pod koniec VI wieku wewnątrz amfiteatru wybudowano mały kościół, arenę zaś przekształcono w cmentarz.
Wewnątrz Koloseum.
Spojrzenie z Koloseum w kierunku Palatynu i Forum Romanum.
Jeden z chrześcijańskich symboli umieszczonych na murach Koloseum.
Wewnątrz Koloseum.
Widok Łuku Konstantyna z Koloseum. Wzniesiono go w roku 315 dla uhonorowania dziesięciolecia sprawowania władzy przez cesarza Konstantyna Wielkiego (~~272-337) oraz dla uczczenia jego zwycięstwa nad Maksencjuszem (~ 280-312) podczas wojny domowej. Stanowi artystyczny symbol początku owocnego panowania Konstantyna. Upamiętnia dokonania tego pierwszego chrześcijańskiego cesarza rzymskiego, które przywróciły cesarstwu krótkotrwały okres świetności i stabilizacji oraz zakończyły prześladowania wyznawców chrystianizmu, umożliwiając im swobodę wyznawania swojej religii. Dzieło upamiętniające rządy Konstantyna jest łukiem triumfalnym, czyli stanowi realizację jednej z najbardziej oryginalnych i charakterystycznych budowli rzymskich. Łuk Konstantyna ma kształt bramy o trzech wylotach, ozdobionej z obydwu stron czterema kolumnami korynckimi, dźwigającymi belkowanie i attykę z inskrypcją i reliefami. Nad kolumnami znajdują się posągi jeńców. Całość budowli dekorują płaskorzeźby, część z nich została przeniesiona z wcześniejszych rzymskich pomników: Trajana (53-117), Hadriana (76-138) i Marka Aureliusza (121-180). Nad bocznymi przejściami umieszczono reliefy obrazujące modelowe działania cesarza: zwycięstwa militarne, jego triumf, przemówienie na forum, rozdawanie darów. Łuk Konstantyna jest jednym z końcowych dzieł rzymskiej sztuki triumfalnej reprezentowanej przez pomniki zwycięstwa, których renesans dokonał się w okresie panowania Marka Aureliusza. Użycie do budowy tego pomnika elementów z innych łuków triumfalnych, poświęconych wielkości wcześniej panujących cesarzy, nie miało mieć charakteru kradzieży, znieważenia czy też pozbawienia ich czci. Dzięki takiemu zabiegowi artystycznemu Konstantyn chciał raczej podkreślić znaczenie dokonań poprzedników dla własnych rządów - pokazać się jako naśladowca najważniejszych ich cnót. Jednocześnie zasugerował, że wzoruje się na wcześniejszym modelu rządzenia. Widać to również w samym układzie rzeźb na Łuku Konstantyna, który wyraża neoplatońską doktrynę władzy.
tak na świeżo podpytam: jaki jest obecnie koszt biletu per capita do Kapilicy Sykstyńskiej i Koloseum?
Piea
Achernar fajnie że już piszesz. Obiecuję nadrobić zaległości i poczytać Rzymie po twojemu w niedzielę
No trip no life